DLACZEGO PROBLEMATYKA DEMOGRAFICZNA?

Przyjmuje się, że niekorzystne i niekontrolowane zmiany demograficzne stanowią jedno z czterech głównych wyzwań, z którymi Europa będzie musiała zmierzyć się jeszcze przed końcem 2020 roku. Zgodnie ze sprawozdaniem Komisji Europejskiej " Regiony 2020", zmiany demograficzne to jeden z najpoważniejszych problemów, które dotknie społeczeństwa krajów członkowskich, tuż obok zmian klimatycznych, wyzwań energetycznych i globalizacyjnych. Obecnie co trzeci europejski region (30%) musi zmierzyć się ze zmianami demograficznymi, które w roku 2030 dotkną już co drugi region. Struktura wieku społeczeństw na terenie Europy ulega silnym przemianom, w kierunku przyszłej przewagi osób starszych. Obraz europejskich społeczeństw kreowany zwłaszcza przez zachodnie media, nie odpowiada rzeczywistości. Osoby starsze są w tym odbiorze marginalizowane, mało widoczne na tle młodszych pokoleń. Tymczasem powoli zostaje oddane należyte miejsce zarówno ich potrzebom, jak i potencjałowi. Zostają odkryci jako grupa docelowa tzw. "silver market", licząca się grupa konsumentów. Odnotowuje się wzrost liczby sklepów z artykułami skierowanymi do osób starszych. Zwiększona liczba osób starszych łączy się z problematyką zbyt szybko zmniejszającej się liczby urodzeń, która w przypadku Europy (zwłaszcza Zachodniej), nie osiąga obecnie nawet krytycznej liczby. Mniej niż 2,1 dziecka na parę rodziców oznacza że pokolenie rodziców nie zostanie już zastąpione.

Przyczyn powyższego zjawiska jest kilka, do najważniejszych należy zanikanie roli rodziny jako wspólnoty produkcyjnej i konsumpcyjnej, zwłaszcza w zakresie zapewnienia zabezpieczenia na starość. Społeczne zaakceptowanie faktu nieposiadania dzieci-jako dowód postępu społeczno-ekonomicznego, skutkuje pewnymi negatywnymi zjawiskami, wród których na plan pierwszy wysuwa się problem zmniejszania się i starzenia społeczeństw państw europejskich, a w efekcie-problem z utrzymaniem wielkości społeczeństwa i zapewnieniem jego ciągłości. Ponieważ niekontrolowane i negatywne zmiany demograficzne zagrażają rozwojowi i stabilizacji ekonomiczno-społecznej Unii Europejskiej, konieczne jest opracowanie w tym kierunku polityki europejskiej na ponadnarodowym poziomie. Brak odpowiednich działań ze strony UE będzie oznaczać zaprzepaszczenie starań aby osiągnąć nadrzędny cel Strategii Lizbońskiej (w zakresie stworzenia na terytorium Europy najbardziej konkurencyjnej gospodarki na świecie) , ponieważ jeszcze nigdy nie doszło do wzrostu gospodarczego bez zwiększonej liczby ludności w wieku produkcyjnym. Zasadniczym skutkiem przemian demograficznych jest zmniejszenie się liczby osób w wieku przed i produkcyjnym, co posiada bezpośredni przekład na siłę gospodarczą i dobrobyt obywateli Unii Europejskiej. Już w 2005 roku Komisja Wspólnot Europejskich wydała Zieloną Księgę "Wobec zmian demograficznych-nowa solidarność miedzy pokoleniami", zawierającą katalog pytań dotyczących zagadnień związanych z demografią. Wspólna polityka europejska musi znaleźć odpowiedź na wyzwania, jakie niosą przemiany demograficzne poprzez zmienienie kierunku negatywnych zmian, jak również poprzez docelowe pokonanie skutków przemian demograficznych. W tym celu należy dokładnie zdefiniować problemy demograficzne, by móc zwalczać ich następstwa. W roku 2005 udział osób nieczynnych zawodowo w stosunku do osób czynnych na terenie UE wyniósł ok. 49%. Według unijnych prognoz bez interwencji wzrośnie do 66% w roku 2030. Powyższa zależność demograficzna, wskazująca ile osób niepracujących będzie uzależnionych od pracy zarobkowej osób czynnych zawodowo, stanowi przyczynek do prognoz, jak mocno obniży się proporcjonalnie dobrobyt mieszkańców UE, jeśli ich potencjalną sytuację porównać do wielodzietnych rodzin z jednym tylko "żywicielem". Osoby w wieku produkcyjnym będą zmuszone utrzymywać nie tylko dzieci i młodzież, ale również generować ze swoich przychodów emerytury i renty dla osób w wieku poprodukcyjnym, według prognoz w roku 2050 1 osoba pracująca musiałaby utrzymać 2 osoby w wieku nieprodukcyjnym. Wg danych Komisji Europejskiej do roku 2030 liczba ludności w wieku produkcyjnym (tj. 15 -64 lat) zmniejszy się na terenie UE o 21 milionów. Niepożądane i niekontrolowane zmniejszanie się liczby ludności zaostrzone obecnie światowym kryzysem gospodarczym, w przyszłości nie tylko ujemnie wpłynie na stabilność systemu gospodarczego i emerytalnego, ale zaprzepaści również szanse na rozwój Europy jako ekonomicznego reprezentanta Zachodu. Już dzisiaj Europejczycy stanowią 12% światowej populacji, za według bieżących prognoz 2100 roku liczba ta spadnie do 4%. Tym samym-o ile nie podjęte zostaną natychmiast środki zaradcze, społeczeństwa Unii Europejskiej czeka wpierw marginalizacja, następnie za ich przyszłość stanie pod znakiem zapytania.

Problem zmniejszenia się i starzenia populacji-uwidoczniony głównie w Europie Zachodniej-zaczął dotyczyć również krajów Europy środkowo-Wschodniej, w tym Polski i wykazuje tendencję wzrostową. Według bieżących oszacowań do roku 2030 na obszarze Europy, w województwach zamieszkałych przez populację od 800.000 do 3 mln mieszkańców NUTS 2 (do których zalicza się również województwo dolnośląskie), nastąpi znaczny spadek populacji średnio o 50%. Szacuje się, że na obszarze województwa dolnośląskiego w 2030 roku stosunek osób w wieku produkcyjnych do grup niepracujących będzie przedstawiał się w poniższy sposób:




W chwili obecnej w samym Wrocławiu zamieszkuje ok. 130 000 osób powyżej 60-ego roku życia. Starzenie się populacji zbiega się z innymi niekorzystnymi procesami demograficznymi na terenie naszego województwa, takimi jak:

• takimi jak niski przyrost naturalny,
• migracje zarobkowe do innych krajów UE (przygraniczny charakter Dolnego śląska),
• dysproporcje w gęstości zaludnienia niektórych obszarów naszego województwa.

Powyższe problemy mają ze tendencję wzrostową, i z tego względu stawiają mieszkańców i władze województwa przed koniecznością zmierzenia się z nimi i opracowania środków zaradczych.

W projekt zaangażowanych jest 14 partnerów z regionów 11 państw obszaru prawie całej Unii Europejskiej (patrz: mapka). Ich obecność w projekcie nie jest kwestią przypadku, lecz stanowi dowód na to, że każdy z nich w mniejszym lub większym stopniu dotknięty jest problemem kryzysu demograficznego i w związku z powyższym posiada pewne dobre praktyki w omawianym zakresie. Wszyscy partnerzy mają za zadanie w równym stopniu angażować się w realizację projektu-tak pod względem zaangażowania merytorycznego w przygotowanie warsztatów, spotkań przygotowawczych czy konferencji, jak również w zakresie współdzielenia tzw. kosztów wspólnych. Jedynym wyjątkiem jest Partner Wiodący-niemiecki InvestitionsBank des Landes Brandenburg, który ze względu na swoją rolę koordynatora posiada dodatkowe obowiązki z zakresu zarządzania projektem oraz koordynowania jego prac, jak również z zakresu sprawozdawczości do Wspólnego Sekretariatu Technicznego. Należy podkreślić, że wszyscy partnerzy bez wyjątku będą zaangażowani we wdrażanie projektu oraz przygotowania do poszczególnych wydarzeń w ramach DART. Każdy z partnerów projektu jest zobligowany wzbogacić projekt własnym przykładem dobrej praktyki, ponieważ wymiana doświadczeń nie jest jednostronna (np. bardziej doświadczeni zmianami demograficznymi doradzają mniej dotkniętych omawianą problematyką), tylko opiera się na wzajemnej wymianie. Tylko w ten sposób możliwe jest tzw. 'win-win situation', tj. taka, w której wszyscy partycypanci odnoszą jakiś konkretny zysk.

Udział w drugim posiedzeniu Grupy Sterującej DART w Kranj (Słowenia), połączonym z warsztatem przygotowawczym do konferencji z zakresu "Tradycyjnej i innowacyjnej ekonomii".

Delegacja DOPS-kierownik Działu Współpracy i Analiz, Dr Agnieszka Pierzchalska, koordynator Projektu DART Karolina Samborska-Zaleska oraz specjalista ds. współpracy krajowej i analiz, Dr Monika Kosior, w dniach od 22 do 24 września 2010 roku uczestniczyły w drugim posiedzeniu Grupy Sterującej DART w Kranj (Słowenia) oraz w warsztacie przygotowawczym do konferencji z zakresu "Tradycyjnej i innowacyjnej ekonomii". Powyższe spotkania w ramach DART zorganizowane zostały przez PP12 DART- BSC (Business Support Centre) oraz Partnera Wiodącego DART-ILB, natomiast prace w ramach Komponentu 3 ("Wymiana doświadczeń") zostały zaplanowane i nadzorowane przez PP6 z Północnej Karelii (Finlandia). Prace w ramach DART podzielone zostały na dwa dni-w trakcie pierwszego dnia (22 września 2010 r.) Partnerzy wzięli udział w posiedzeniu Grupy Sterującej, któremu przewodniczył kierownik Projektu Pertti Hermannek z ramienia ILB, oraz Helena Cvenkel i Blanka Odlazek, jako reprezentantki goszczącej w regionie Gorejnska. instytucji BSC. Dodatkowo w warsztatach wzięli udział reprezentanci InvestitionsBank des Landes Brandenburg ILB (Niemcy), Landu Brandenburgii reprezentowanego przez Biuro Kanclerza (Niemcy), Regionu Saksonii reprezentowanego przez Biuro Kanclerza (Niemcy), Władzy Regionalnej Województwa środkowoczeskiego (Republika Czeska), Regionalnej Rady Północnej Karelii (Finlandia), Wspólnej Władzy Regionu Kainuu (Finlandia), Regionalnej Władzy Galicji hiszpańskiej, (Hiszpania), Prowincji Limburg (Holandia), Regionu Veneto (Włochy), Dolno-austriackiego Funduszu ds. zdrowia i spraw społecznych (Austria), Regionalnej Agencji Rozwoju CENTRU (Rumunia). W trakcie drugiego posiedzenia Komitetu Sterującego Partner Wiodący zdał relację z przygotowań oraz końcowego efektu pierwszej kontroli przez Wspólny Sekretariat Techniczny. Raport został przedłożony do kontroli w terminie, a Partner Wiodący złożył podziękowania za sprawną współpracę w zakresie dostarczania potrzebnej dokumentacji oraz zaświadczeń przez wszystkich Partnerów Projektu. Z kilkoma PP Partner Wiodący uzgodnił wykazanie poniesionych kosztów w następnym okresie sprawozdawczym, jako raport zbiorczy za cały pierwszy rok realizacji DART, zaś region Veneto-jako najpóźniej przechodzący kontrolę I stopnia-będzie w stanie przedłożyć niezbędne dokumenty w następnym okresie sprawozdawczym. Na plan pierwszy wysunął się fakt, że wydatki za pierwszy okres realizacji DART okazały się być 50% niższe, niż pierwotnie planowano, co łączy się z faktem, iż pięciu PP przełożyło wykazanie poniesionych kosztów ( w tym wspólnych) na następny okres sprawozdawczy.
Wspólny Sekretariat Techniczny wyjaśnił zasady tzw. "elastyczności" w kwestiach finansowych, które zostały uaktualnione podczas seminarium w Lille (początek września 2010 r.). Zgodnie z literą prawa, do 10% całkowitego budżetu może ulec zmianie bez konieczności uprzedniej notyfikacji ze strony WST. Tym samym stwarza to dla Partnerów dogodne możliwości dysponowania środkami finansowymi. Przesunięcie dotyczące wyższej sumy-opiewającej na 20% budżetu, musi być skonsultowane i zaaprobowane przez WST. Prośby o przesunięcia w ramach budżetów PP będą na bieżąco monitorowane, i dopiero przypadku kiedy sugerowana przez PP wysokość przesunięć finansowych będzie zbliżać się do wspomnianego wyżej limitu-Partner Wiodący przygotuje formalny wniosek do WST. Partnerzy Projektu z regionu Veneto we Włoszech (PP10) oraz Centru w Rumunii (PP14) wyrazili zainteresowanie zorganizowaniem dodatkowych spotkań na obszarze ich regionów. WST formalnie wyraziło zgodę na dodanie dodatkowych spotkań, wcześniej nieplanowanych w ramach budżetu DART. Wspomniani wyżej PP w trakcie następnego spotkania potwierdzą bądź odwołają planowane dodatkowe spotkania, w trakcie którego doprecyzuje się temat przewodni ewentualnych spotkań.
Następnie Partner Wiodący zaraportował działania rozpowszechniające Projekt. Działa strona internetowa Projektu, a trakcie drugiego półrocza 2010 roku wydrukowana została ulotka dotycząca DART oraz bloki do pisania i teczki z logo Projektu. W trakcie drugiego półrocza zostały zaprojektowane przez PP wersje regionalne ulotki DART. Pierwszy newsletter zostanie przygotowany do rozesłania w październiku. Wersja angielska została przesłana do przetłumaczenia na narodowe języki do wszystkich PP. W celu powiększenia współpracy w ramach oraz poza Projektem, Partnerzy są zobligowani wyszukiwać możliwości nawiązania kontaktu z podmiotami realizującymi inne projekty w ramach Programu INTERREG, które dotyczą przemian demograficznych. Dotychczas w ramach DART nawiązano poniższe kontakty:

• PP 10 Sandra Rainero nawiązała kontakt z mini programem PEOPLE
• PP 9 Laury van den Ham skontaktowała się z DC Noise.
• Partner Wiodący skontaktował się z 6 CIA.

PP6 poinformował, że aktywna regionalna strategia działań dotycząca starzenia się społeczeństwa oraz Projekt DART zostały zaprezentowane podczas seminarium "Rola lokalnych oraz regionalnych władz w przygotowywaniu się na przemiany demograficzne", zorganizowanego przez DG EMPL oraz Saxony-Anhalt w Magdenburgu dnia 11 czerwca 2010 r.
Partner Wiodący Projektu DART będzie miał również możliwość zaprezentowania się podczas Trzeciego Europejskiego Forum Demograficznego w Brukseli w dniach 22-23 listopada 2010. Przedstawiciele Partnerów z Północnej Karelii, Prowincji Limburg, Brandenburgii oraz Saksonii wyraziły chęć współuczestniczenia w Forum jako reprezentacja DART. Ponadto Partner Wiodący zachęcił PP do przesyłania dodatkowych przykładów dobrych praktyk, które nie zostaną uwzględnione podczas konferencji podsumowującej Projekt, ale wciąż mogą zostać umieszczone na witrynie internetowej DART.
Kierownictwo Projektu przygotowało kwestionariusz ewaluacji spotkań podejmowanych w ramach DART. Kwestionariusz został zaaprobowany przez Komitet Sterujący Projektu DART, następnie rozpowszechniony wśród uczestników spotkania. W dalszej części spotkania Komitetu Sterującego, zewnętrzny ekspert, Dr Harald Michel, powołany w celu prowadzenia prac nad wskaźnikami demograficznymi, zaprezentował rezultaty spotkania z ekspertami Eurostat w dniu 14 września 2010 r. Wnioski oraz rezultaty działań dotyczące spotkania są zawarte w podsumowaniu warsztatu Eurostat. Dr Michel na podstawie przykładu regionu Brandenburgii przedstawił wzór zbierania danych z zakresu danych demograficznych, które staną się punktem odniesienia dalszych prac nad Projektem. Zaprezentowano również wstępny harmonogram prac w ramach Komponentu 4 ze szczegółowym omówieniem działań planowanych w najbliższym czasie.
Drugiego dnia odbył się warsztat przygotowawczy do konferencji podsumowującej wymianę doświadczeń .z zakresu tematycznego "Innowacyjna i tradycyjna ekonomia", w trakcie którego Partnerzy Projektu z siedmiu europejskich regionów oraz sześciu europejskich krajów zaprezentowali innowacyjne przykłady 17 dobrych praktyk z zakresu tradycyjnej i innowacyjnej ekonomii, w kontekście starzenia się populacji oraz rozwoju regionalnego. Zaprezentowane przykłady praktyk podkreślały wagę istnienia standardów jakości życia w starzejących się społeczeństwach, relacji pomiędzy młodą i starszą siłą roboczą, polityki równych szans w zakresie jakości usług i szans dostępu do rynku pracy dla osób w starszym wieku, osób niepełnosprawnych oraz młodych, dopiero wkraczających na rynek pracy. Zaprezentowano również przykłady programów skupiających się na promocji regionów, wspomagających gospodarczy wzrost regionu oraz jego innowację, bądź ukazujących pobudzenie ekonomiczne całego miasta w wyniku programu rewitalizacyjnego.
Sześć z nich drogą bezpośredniego głosowania wybrano jako przykłady najlepszych doświadczeń celem przyszłego przetransferowania po konferencji podsumowującej wspomniany podtemat w Dreźnie. Warsztat połączony został ze spotkaniem przygotowawczym do warsztatu nt. Edukacji, kształcenia ustawicznego oraz dostępu do rynku pracy, planowanego we Wrocławiu (PP13), w trakcie którego ostatecznie ustalono datę warsztatu w Wrocławiu oraz podział zadań między Partnerami Projektu.

Przykład Dobrej Praktyki-wizyta studyjna w Bled, zorganizowana przez Partnera słoweńskiego Business Suport Centre, region Gorenjska

Trzeciego dnia spotkania w ramach Projektu DART-24 września 2010 r., pracownicy DOPS: kierownik działu, dr Agnieszka Pierzchalska, koordynator Projektu DART- Karolina Samborska-Zaleska oraz dr Monika Kosior-specjalista ds. współpracy krajowej i analiz, wzięli udział w wizycie studyjnej zorganizowanej przez przedstawicieli Regionu Gorejnska. W jej ramach został zaprezentowane dwa przykłady dobrych praktyk w ramach podtematu: Tradycyjna i innowacyjna ekonomia.

• Projekt M-LAB realizowany w latach 2004-2006, dotyczący problemu strukturalnego bezrobocia młodych osób w regionie Gorenjska. Projekt opracowany na podstawie danych z ZRSZ-OS Kranj-(słoweńskiego instytutu ds. zatrudnienia) z 2004 roku, które ukazały niepokojący wzrost bezrobocia wśród młodych osób z regionu Gorejnska (populacja 198.342 osoby). Około 35% bezrobotnych (2.240 osób) były to osoby niewykwalifikowane lub wyedukowane w zawodzie krawcowej (93 osoby), ślusarza (69 osób), mechanika samochodowego oraz stolarza. Osoby ze średnim lub wyższym wykształceniem stanowiły 26% osób bezrobotnych (1.600 osób), w tym inżynierowie, ekonomiści, prawnicy, menadżerowie oraz inni absolwenci studiów wyższych. Projekt M-LAB został skierowany do powyższych osób, szczególnie uwzględniono potrzeby młodych matek wracających na rynek pracy (po urlopie wychowawczym lub macierzyńskim), osób które ze względu na brak legalnej pracy były zatrudnione nielegalnie, "na czarno". Wspomniany wyżej wzrost bezrobocia wśród młodych osób (6.227 osób poniżej 26. roku życia zarejestrowanych w urzędzie pracy) generowały różnorodne czynniki, wśród których na plan pierwszy wysuwały się następujące kwestie:
• Niekorzystna struktura systemu edukacyjnego.
• 75% umów było zawieranych na czas określony.
• Duża zachowawczość pracodawców w stosunku do zatrudniania młodych osób w związku z nieufnością co do posiadanych przez nich kwalifikacji i umiejętności.
• Brak odpowiedniej wiedzy oraz kwalifikacji dla swobodnego zakładania inicjatyw na rynku SME (małej i średniej przedsiębiorczości)-brak odpowiedniej wiedzy, elastyczności, w efekcie problem z dostosowaniem się do zmieniającego się rynku pracy.
• Spadek zainteresowania wśród firm małej i średniej przedsiębiorczości zatrudnianiem młodych, wykształconych osób.
• Pogarszająca się sytuacja finansowa przedsiębiorstw, co wpływa negatywnie na ich politykę zatrudniania młodych osób.
• Niska efektywność i nieadekwatność wobec istniejących potrzeb współpracy pomiędzy instytucjami odpowiedzialnymi za szukanie oraz stwarzanie możliwości zatrudniania osób młodych.
• Zmniejszenie oczekiwań co do wysokości zatrudnienia w przedsiębiorstwach w związku z kryzysem gospodarczym oraz odchodzeniem od tradycyjnych branży (usługi szewskie, włókiennicze).
• Pesymistyczne prognozy pracodawców dotyczące ewentualnych nowych miejsc pracy (niskie zapotrzebowanie na nowych pracowników, raczej o określonym wykształceniu). Brak pracy w zawodzie typu leśnik, ślusarz.
• Nieadekwatność oczekiwań absolwentów studiów wyższych-w tym uniwersytetu oraz akademii medycznej do realnych możliwości zatrudnienia w regionie (brak atrakcyjnych ofert pracy nawet po najbardziej prestiżowych studiach).

W związku z powyższymi problemami zawiązane zostało "Partnerstwo na Rzecz Rozwoju M-LAB" celem stworzenia nowych możliwości zatrudnienia dla osób młodych oraz ułatwienie im wejścia na rynek pracy, inkluzję społeczną oraz lepsze perspektywy na przyszłość.
Opracowano projekt rozwinięcia sieci współpracy M-LAB poprzez:

• system informacyjny (Internet, intranet)
• system animacyjny dla osób młodych
• ewaluację umiejętności w zakresie powiększania swoich szans na znalezienie pracy dla osób bezrobotnych
• konceptualizację pomysłu na centra M-LAB, w których pracę zaangażowane są przedsiębiorstwa (zawodowi "opiekunowie", trenerzy)
• warsztaty przygotowawcze dla osób mających ukończyć szkoły zawodowe i wyższe-informacja, jak poruszać się po rynku pracy i zwiększyć szanse na zatrudnianie
• program pracy z młodymi osobami mającymi trudności w poruszaniu się po rynku pracy.

Osiągnięte rezultaty w ramach M-LAB:

• Trzy warsztaty celem wyłonienia 12 osób zatrudnionych poza przedsiębiorstwami na terenie regionu Gorejnska, które mogą służyć pomocą jako "doradcy zawodowi".
• Dwa warsztaty celem wyłonienia 30 osób zatrudnionych w przedsiębiorstwach na terenie regionu Gorejnska, które mogą służyć pomocą jako "doradcy zawodowi".
• Jeden pięciodniowy trening dla dwudziestu trzech kandydatów-"poszukiwanie możliwości zatrudnienia oraz własnego biznesu".
• Jeden trzydniowy warsztat zarządzania projektami unijnymi dla 15 kandydatów.
• Dodatkowy warsztat dla ośmiu kandydatów (opracowany wg ich personalnych potrzeb).

W efekcie powyższych działań 19 kandydatów podpisało umowę o pracę z przedsiębiorstwami biorącymi udział w projekcie, zaś trzy osoby założyły własną działalność gospodarczą. Wskutek dodatkowych działań podjętych w ramach projektu oraz w trakcie jego ewaluacji (zorganizowanie łącznie pięćdziesięciu pięciu zróżnicowanych treningów, w wyniku których dwudziestu dziewięciu kandydatów znalazło pracę, a szesnaście osób otrzymało dodatkowe przeszkolenie zawodowe), organizatorzy zdecydowali się na kontynuację działań w ramach międzynarodowego partnerstwa celem wymiany doświadczeń oraz rozpowszechniania rezultatów.

Drugi przykład dobrej praktyki został zaprezentowany przez słoweńskich partnerów na przykładzie kompleksu wypoczynkowego w miejscowości Bled. Wspomniana miejscowość stanowi przykład regionalnego (w sensie regionalnych instytucji publicznych) sposobu wsparcia Sektora MSP, tj. sektora małych i średnich przedsiębiorstw, celem wpisania zadań z zakresu problematyki demograficznej oraz problemów z bezrobociem w regionalna strategię rozwoju. Bled jest turystyczną miejscowością w północno-zachodniej Słowenii. Powstałe z połączenia pięciu wiosek Bled liczy obecnie ponad 5 tys. mieszkańców. Atrakcyjne turystycznie położenie (nad jeziorem, u podnóża Alp Julijskich) od lat przyciągało uwagę Słoweńców i jeszcze w czasach Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców Bled było letnią rezydencją jugosłowiańskiej rodziny królewskiej. Atrakcją turystyczną jest bliskość Alp, jezioro z wyspą, na której znajduje się zabytkowy kościół oraz lecznicze, gorące źródła, z których woda zasila baseny. Współcześnie miejscowość mocno podupadła, nie będąc w stanie wytrzymać konkurencji w zakresie oferty turystycznej z pobliskimi kurortami austriackimi oraz włoskimi. W związku z niedostatecznym wykorzystaniem potencjału turystycznego (m.in. brak potrzebnego zaplecza infrastrukturalnego) oraz brakiem mocno rozwiniętego przemysłu region odznaczał się wysokim stopniem bezrobocia, zwłaszcza wśród młodych osób. Rozwiązania wzrastającego bezrobocia zaczęto szukać w zaplanowaniu współpracy pomiędzy instytucjami publicznymi a przedstawicielami sektora prywatnego. Ułatwienie inwestowania na obszarze miejscowości Bled przyniosło wzrost prywatnych inicjatyw, rozwój atrakcji turystycznych oraz towarzyszących im usług hotelarskich. Partnerzy Projektu DART mieli możliwość zwiedzenia m.in. luksusowego hotelu pięciogwiazdkowego-Grand Hotel Toplice, który może się poszczycić goszczeniem wielu znanych osobistości ze świata biznesu oraz sportu o międzynarodowej sławie. Dzięki współpracy sektora publicznego i prywatnego przyspieszone zostały różnorodne procedury umożliwiające dostosowanie poziomu hoteli oraz atrakcji turystycznych do obowiązujących w świecie norm, w zamian za zagwarantowanie mieszkańcom miejscowości oraz przyległych obszarów stałej pracy. Zaprezentowana inicjatywa/praktyka wciąż jest realizowana i podtrzymywana ("aktywna") W efekcie rejon przyciąga nowe osoby poszukujące pracy, a samo Bled stało się jednym z najbardziej znanych miejscowości wypoczynkowych w Słowenii, ponieważ na nowo odkrywa się potencjał uzdrowiskowy oraz turystyczny rejonu. W sezonie przyjmuje do 4 tys. turystów. W pobliżu miejscowości znajduje się Triglawski Park Narodowy oraz pole golfowe. W 2011 roku Bled przypadnie zaszczyt organizowanie światowych zawodów w wioślarstwie, co dodatkowo wpłynie na prestiż oraz-pośrednio-na sytuację finansową miejscowości.

Warsztat przygotowawczy do konferencji podsumowującej wymianę doświadczeń w ramach DART w zakresie tematycznym "Edukacja, kształcenie ustawiczne i dostęp do rynku pracy" w Pradze, spotkaniu przygotowawczym do warsztatu przygotowawczego nt. "Zdrowia i opieki zdrowotnej" , Wrocław 13-14 grudnia 2010 r. W dniach 13-15 grudnia 2010 roku odbyło się we Wrocławiu spotkanie przygotowawcze do warsztatu nt. "zdrowia i opieki zdrowotnej", które będzie mieć miejsce w St. Pölten w Dolnej Austrii, warsztat przygotowawczy do konferencji podsumowujący wymianę doświadczeń w ramach tematu: "Edukacja, kształcenie ustawiczne i dostęp do rynku pracy" oraz trzecia w ramach Projektu DART wizyta studyjna-tym razem we Wrocławiu w siedzibie Uniwersytetu Trzeciego Wieku. DOPS jako PP13 Projektu DART dzielił z Partnerem Wiodącym ILB honory gospodarza obu działań i jako instytucja goszcząca wszystkich PP podjął się organizacji wszelkich zadań związanych z organizacją ww. warsztatu, spotkania przygotowawczego oraz wizyty studyjnej (wynajęcie sal konferencyjnych, zapewnienie cateringu oraz transportu do miejsca wizyty studyjnej). Wszystkie spotkania odbyły się w salach konferencyjnych Hotelu im. Jana Pawła II we Wrocławiu, wyłonionego w drodze ofert przetargowych, gdzie PP mieli również zapewnioną obsługę cateringową. Pierwszego dnia w trakcie ww. spotkania przygotowawczego PP ostatecznie ustalili terminy kolejnych wydarzeń zaplanowanych ramach DART w roku 2011-tj. warsztat w Dolnej Austrii w dniach 4-5 kwietnia 2011 r., konferencja z zakresu "Tradycyjnej i innowacyjnej ekonomii" w dniu 14 kwietnia 2011 r. W związku z planowanymi wydarzeniami koordynator prac w ramach komponentu 3 DART, dr Erja Lehikoinen, zobligowała PP do wyszukania w swoich regionach przykładów dobrych Praktyk w zakresie tematycznym zdrowia i opieki zdrowotnej w odniesieniu do przemian demograficznych. Celem usprawnienia ww. procesu wśród wszystkich PP zostanie rozesłany formularz do wypełnienia na temat proponowanej Dobrej Praktyki oraz ścisłe instrukcje dotyczące dalszego postępowania. Ostatecznym terminem zgłaszania propozycji jest data 1 marca 2011 r. PP zostali powiadomieni o możliwości zgłaszania regionalnych ekspertów z zakresu omawianej dziedziny celem wzięcia udziału w planowanych wydarzeniach. Uzyskano konsensus w kwestii ograniczenia liczby zgłaszanych propozycji Dobrych Praktyk do maksymalnie trzech i przedyskutowano aspekty opieki zdrowotnej oraz szeroko pojętego zdrowia, które mogą być poruszone w wyszukiwanych Dobrych Praktykach. Ze strony DOPS w omawianym spotkaniu uczestniczyły 3 osoby: kierownik Działu Współpracy i Analiz, dr Agnieszka Pierzchalska, koordynator Projektu DART- Karolina Samborska-Zaleska oraz dr Monika Kosior-specjalista ds. współpracy krajowej i analiz. Drugiego dnia spotkań-14 grudnia 2010 r. PP zostali oficjalnie powitani przez kierownika Projektu ze strony Partnera Wiodącego-Pertti'ego Hermannka oraz zastępcę Dyrektora DOPS, Panią Izabelę Łuków, pełniących rolę gospodarzy warsztatów. Dodatkowo ze strony DOPS w warsztatach wzięła udział zastępca Dyrektora, dr Olga Jabłonko. Spotkanie zainicjowano prezentacjami na temat regionalnych strategii i działań w obszarze edukacji i kształcenia ustawicznego na terenie Dolnego śląska, przygotowanych i przedstawionych przez dolnośląskich ekspertów w wyżej wymienionej dziedzinie-dr Aleksandra Kobylarka (Uniwersytet Trzeciego Wieku we Wrocławiu, zakres-andragogika) oraz Pana Pawła Nowaka (Dolnośląski Ośrodek Dokształcania Nauczycieli, zakres-system edukacji w Polsce, rozwiązania regionalne w obszarze edukacji). Następnie Partnerzy DART oraz zaproszeni goście z różnorodnych instytucji związanych z problematyką edukacji na obszarze Dolnego śląska wysłuchali prezentacji Dr E. Varis-eksperta PP6 -Północnej Karelii z Finlandii, nt. regionalnej strategii edukacji w Północnej Karelii. W dalszej części nastąpiła prezentacja 27 Dobrych Praktyk z zakresu tematycznego "Edukacja, kształcenie ustawiczne i dostęp do rynku pracy" z 31 zaproponowanych (ze względu na absencję delegacji PP10 z regionu Veneto). Spośród zaprezentowanych Dobrych Praktyk w drodze bezpośredniego głosowania wybrano 11 jako przykłady "Najlepszych Praktyk", w tym przykład dolnośląskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku we Wrocławiu. Najlepsze Praktyki zostaną zaprezentowane podczas konferencji podsumowującej wymianę doświadczeń w ww. dziedzinie, w Pradze w czerwcu 2011 r. , celem ich dalszego transferu. Warsztaty zostały wzbogacone o pracę w grupach, z których Grupa A dyskutowała na temat kształcenia ustawicznego, natomiast grupa B-na temat dostępu do rynku pracy, a wnioski wypływające z prac obu grup zostały na koniec przedyskutowane przez wszystkich PP DART.
Dodatkowo warsztaty zostały wzbogacone o wizytę czeskiego Partnera Projektu z obszaru regionu środkowoczeskiego w Dolnośląskiej Wojewódzkiej Komendzie Ochotniczego Hufca Pracy we Wrocławiu. Wychodząc naprzeciw indywidualnej prośbie PP z Republiki Czeskiej DOPS zorganizował dla jego przedstawicieli spotkanie z reprezentantami władz ww. OHP, gdzie zaprezentowano główne cele i zasady działania Dolnośląskiej Komendy Wojewódzkiej OHP, jak również położono podwaliny pod przyszłą współpracę między środkowoczeskim Partnerem a ww. instytucją, szczególnie w zakresie współuczestnictwa w różnego typu działaniach.

Przykład Dobrej Praktyki : wizyta studyjna w siedzibie Uniwersytetu Trzeciego Wieku we Wrocławiu, 15 grudnia 2010 Wrocławski UTW posiada prawo korzystania z sal udostępnionych przez Akademię Wychowania Fizycznego we Wrocławiu oraz Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego i właśnie na terenie tego ostatniego odbyły się zajęcia przygotowane przez przedstawicieli UTW dla Partnerów Projektu. Wizyta rozpoczęta została o godz. 10:00 powitaniem oraz krótką prezentacją Kierownika UTW dr Aleksandra Kobylarka, który omówił finansową i organizacyjną strukturę stowarzyszenia i źródła jego utrzymania (pochodzące z trzech głównych źródeł-władz Miasta Wrocławia, Uniwersytetu Wrocławskiego i składek członkowskich). Omówił również zasady i rozmiar współpracy z innymi instytucjami i ich wpływ na działania wrocławskiego UTW poprzez np. udostępnianie sal, kadry, jak również kierunki planowanego rozwoju UTW.
Następnie Partnerom przedstawiono prezentację Pani Stanisławy Warmuz-studentki UTW, zawierającą informacje na temat koncepcji i głównych typów holistycznej edukacji osób starszych, realizowanych w trakcie roku akademickiego, od października do maja, z podkreśleniem kwestii corocznego układania nowego programu zajęć celem dostosowania do wymagań i możliwości studentów. W pięknej wizualnie prezentacji p. Warmuz wyjaśniła nie tylko idee przyświecające powołaniu i działalności UTW we Wrocławiu, ale wspomniała również o sukcesach i nagrodach-w tym licznym zainteresowaniu możliwością zostania studentem UTW oraz Nagrodzie Marszałka Województwa Dolnośląskiego. Po wstępie teoretycznym PP przeszli do zajęć praktycznych i zostali podzieleni na dwie grupy. Pierwsza grupa udała się na zajęcia z P. Wandą Dąbrowską-"Gimnastyka mózgu jako metoda wspomagająca ludzkie zdrowie". Prowadząca zaangażowała wszystkich Partnerów do wykonywania prostych fizycznych ćwiczeń, polepszających koordynację ciała i zdrowie, pomagających również wrócić do zdrowia po poważniejszych dolegliwościach medycznych, takich jak zawał czy udar. W tym samym czasie druga grupa została zaproszona na zajęcia z języka obcego, prowadzone przez Panią Ingę Rombalską. W pierwszej części zajęć prowadząca pokazała PP sposób, w jaki w przyjaznej atmosferze uczy nawet podeszłych wiekowo studentów języka niemieckiego. Następnie przydzieliła każdemu Partnerowi dwóch słuchaczy UTW do pomocy przy nauce języka polskiego. Partnerzy mieli możliwość przejść intensywny krótki j. polskiego poprzez naukę prostych zwrotów powitalnych i pożegnalnych, jak również naukę wymawiania trudnych zwrotów, tzw. "łamańców językowych". Efekty były nader pozytywne i dowiodły, że odpowiednie podejście oraz system nauki pozwala na efektywne nauczanie bez względu na wiek. Po krótkiej przerwie kawowej grupy zamieniły się, tak aby każda z nich miała możliwość uczestniczenia w obu zajęciach.
Na koniec wizyty studentka piątego roku Pedagogiki, p. Agata Kozak, przeprowadziła z PP zajęcia pn. "Trening pamięci", podczas których zaprezentowała zaawansowane techniki zapamiętywania. Dowodziła, że stosując metodę skojarzeń i innych technik osoba w podeszłym wieku może mieć pamięć lepszą niż osoba nastoletnia. Powyższe techniki stosowane są w pracy z osobami w podeszłym wieku, z dziećmi, również tymi z trudnościami emocjonalnymi oraz psychofizycznymi.
Na koniec spotkania-przy czynnej pomocy tłumaczy j. angielskiego-nastąpiło krótkie podsumowanie wrażeń i zajęć zaproponowanych Partnerom, jak również chwila na pytania z oby stron- tj. słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku oraz Partnerów DART. Wizyta studyjna zakończona została wspólnym powrotem do hotelu im. Jana Pawła II, gdzie ostatnim wspólnym posiłkiem zakończono trzydniowe spotkanie we Wrocławiu.

Przekazanie pełnomocnictw dla Dyrektora DOPS do realizacji DART

Mocą Uchwały nr 4260/III/10 Zarządu Województwa Dolnośląskiego w sprawie udzielenia dyrektorowi Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej pełnomocnictwa do realizacji i rozliczenia projektu DART (Declining, Ageing and Regional Transformation), finansowanego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Międzynarodowej INTEREG IVC, Dyrektor Piotr Klag uzyskał pełnomocnictwo do realizacji merytorycznej ora finansowej projektu DART. Powyższa uchwała jest dopełnieniem Uchwały nr 993/III/07 Zarządu Województwa Dolnośląskiego z dnia 11 grudnia 2007 , w sprawie udzielenia pełnomocnictwa Dyrektorowi Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej we Wrocławiu do aplikowania o środki na realizację projektu w ramach Programu Współpracy Międzyregionalnej Interreg IVC. Na mocy dwóch powyższych aktów prawnych DOPS reprezentuje w projekcie DART województwo dolnośląskie, jako przedstawiciel władz samorządowych województwa.

Pierwsze posiedzenie Grupy Sterującej DART w Maastricht

W dniach 6-7 maja b.r miało miejsce pierwsze posiedzenie Grupy Sterującej DART. Ze strony DOPS zasiadła w nim Karolina Samborska-Zaleska, Specjalista ds. współpracy zagranicznej, pełniąca równocześnie funkcję koordynatora projektu DART w DOPS, wspomagana merytorycznie przez dr Agnieszkę Pierzchalską, Kierownika Działu Współpracy i Analiz, oraz dr Dariusza Szrejdera, Specjalistę ds. doradztwa w zakresie aktywnej integracji. W ramach posiedzenia omówione zostały najważniejsze kwestie dotyczące formalnej strony realizowania projektu, w tym m. in. drobnych zmian w harmonogramie projektu (poprzez dodanie warsztatów, które zostaną zorganizowane przez partnerów z Dolnej Austrii oraz Galicji hiszpańskiej), systemu sprawozdawczości w ramach projektu oraz przygotowań do obligatoryjnej dla wszystkich partnerów kontroli I stopnia. Partner Wiodący zaprezentował również propozycję zasad partycypowania w tzw. kosztach wspólnych, za które równo będą obciążani wszyscy uczestnicy DART. Omówiono również procedurę zawarcia Umowy Partnerskiej między uczestnikami Projektu DART, która ze strony DOPS zostanie podpisana przez Dyrektora Ośrodka, Piotra Klaga, na mocy pełnomocnictw delegowanych przez Zarząd Województwa Dolnośląskiego. W dalszej części spotkania omówione zostały planowane działania merytoryczne w ramach Komponentu 3 i 4 Projektu. Propozycje działań w ramach komponentu 3 ("Wymiana doświadczeń celem identyfikacji i zanalizowania dobrych praktyk") zostały zaprezentowane przez Panią Erję Lehikoinen w imieniu fińskiego Partnera z regionu Północnej Karelii, który jest odpowiedzialny za nadzór wymiany dowiadczeń oraz zatrudnienie Kierownika Projektu, który będzie koordynował pracami w ramach Komponentu 3. Partner fiński poprosił o wzbogacenie działań o wkład możliwie każdego z partnerów w zakresie przykładów zrealizowanej dobrej praktyki z zakresu tradycyjnej lub innowacyjnej gospodarki. Powyższe dobre praktyki zostaną zaprezentowane podczas warsztatu zorganizowanego przez partnera ze Słowenii.

Informacja o zatrudnieniu ekspertów do realizacji DART

W wyniku przeprowadzonych postępowań przetargowych, zgodnych z zapisami Umowy Partnerskiej DART) Partner Wiodący ILB zatrudnił osoby odpowiedzialne za merytoryczne wsparcie działań (koordynatorów finansowych oraz ekspertów w zakresie demografii):

• Holger'a Zeiser'a, konsultanta ds. technologii transportowych, odpowiedzialnego za koordynację projektów oraz jego stronę finansową
• Dr Hansa-Ulricha Oel'a, odpowiedzialnego za wsparcie merytoryczne projektu wiedzą w zakresie przemian demograficznych, zarządzanie badaniami jakościowymi, koordynacja działań w ramach Komponentu 3 i 4 oraz PR (z Institut für Demographie Berlin-Brandenburg IFAD)
• Zakontraktowano również usługi firmy w zakresie projektowania i prowadzenia strony internetowej i usług oprogramowania.

Pierwszy przykład dobrej praktyki-wizyta studyjna w Parkstad Limburg

W ramach pierwszego spotkania Grupy Sterującej, połączonego z przygotowaniami do warsztatu na temat rozwiązań gospodarczych wspomagających skutki przemian demograficznych, pracownicy DOPS-kierownik projektu dr Agnieszka Pierzchalska, koordynator projektu DART- Karolina Samborska-Zaleska oraz Dariusz Szrejder, specjalista ds. doradztwa w zakresie aktywnej integracji, wzięli udział w pierwszej wizycie studyjnej zorganizowanej przez przedstawicieli Prowincji Limburg. W jej ramach został zaprezentowany pierwszy przykład dobrej praktyki w ramach podtematu: Opieka społeczna i usługi socjalne na obszarze Parkstad Limburg, na który składają się 4 miasta:

• Heerlen,
• Kerkrade,
• Landgraaf,
• Brussum,

oraz 4 wiejskie obszary:

• Simpelved,
• Voerendaal,
• Nuth,
• Onderbanken,

zamieszkałych łącznie przez 254 000 mieszkańców. Parkstad zmaga sie od kilku lat w problemami demograficznymi, które spowodowanymi przede wszystkim starzeniem się społeczności lokalnej oraz migracjami. W efekcie dwóch powyższych procesów Parkstad charakteryzuje się z jednej strony znaczną ilością osób starszych, do których trzeba dostosować infrastrukturę, z drugiej za znaczna liczba (rosnąca) pustych domostw. Zgodnie z prognozami bez działań interwencyjnych liczba pustych domostw w Parkstad wzrosłaby z 7% w roku 2020 do 19,5% w roku 2040. Dlatego w planie rozwoju strategicznego na lata 2007-2011 rewitalizację infrastruktury mieszkalnej oraz dróg nakreślono jako główne cele do osiągnięcia w zakresie mieszkalnictwa, gospodarki zagospodarowania przestrzeni oraz możliwości przemieszczania się mieszkańców Parkstad Limburg. Władze pragną stworzyć wspaniałe miejsce do mieszkania, poprzez szeroki wybór mieszkań i domków, otoczonych zielenią, w zróżnicowanym stylu od historycznego po nowoczesny, i to zarówno w centrum Harleen, jak i na terenach podmiejskich oraz wiejskich. Aby to osiągnąć, konieczna jest współpraca między zróżnicowanymi podmiotami, czasem nawet na poziomie ponad narodowym-np. przy rozbudowie autostrad, ponieważ region Limburg rozciąga się między Belgią, Holandią i Niemcami. Wizyta studyjna objęła prezentację multimedialną Andiego Drittiego, radnego miejskiego, pt."Parkstad Limburg-region przyjazny i tętniący życiem" (Parkstad Limburg-a sustainable and vital region- Regional Action Plan Demographic Change), w trakcie której przybliżono najważniejsze problemy demograficzne regionu i wynikające z nich zagrożenia, oraz pomysły na ich rozwiązanie, łącznie z planami zburzenia pustostanów i zbudowania nowych, przystosowanych dla potrzeb seniorów, mieszkań w otoczeniu centrów handlowych, węzłów komunikacyjnych oraz centrów opieki zdrowotnej.
Powyższe plany są efektem badań i wspólnego planowania zarządów miast wchodzących w skład Parkstad, jak również społecznej debaty i zaangażowania społeczności lokalnych, które zaowocowały programem badawczym NEIMED. W drugiej części wizyty studyjnej partnerzy DART mieli okazję zobaczyć przykład nowego zagospodarowania jednego z budynków w Parkstad Limburg, który przez długi czas stał niezagospodarowany ze względu na brak chętnych do kupna lub wynajmu. Obecnie za symboliczna opłatę jest wynajmowany holenderskiemu artyście, który swoją twórczością stara się zwrócić uwagę na problem zmniejszania się populacji ludzkiej w Parsktad. Właściciel budynku, przedsiębiorca Maurice Hermans reprezentujący młode pokolenie Holendrów, próbuje zainspirować inne młode, kreatywne osoby do zaangażowania się w problemy demograficzne regionu. Docelowo pragnie również wpływać na regionalnych decydentów politycznych. Wizyta została połączona z wystawą fotograficzną w centrum artystycznym Signe, gdzie zaprezentowano efekty projektu "Status Quo", poruszającego problematykę zmniejszania się populacji. Prace artystyczne i ich społeczny wydźwięk zostały przybliżone przez Toona Hezemans'a, dyrektora wystawy. Na koniec partnerzy DART zostali pożegnani przez radnego miejskiego Lexa Smeetsa, który ponownie podsumował sytuację i problemy demograficzne w Parkstad oraz kierunki rozwoju.



KONTROLA I STOPNIA-PIERWSZY OKRES SPRAWOZDAWCZY

DOPS pomyślnie przeszedł tzw. Kontrolę I Stopnia za pierwszy kwartał 2010 r. (pierwszy okres sprawozdawczy) i został pozytywnie zaopiniowany przez krajową instytucję koordynującą program INTERREG IVC.

Podmiotem koordynującym wdrażanie funduszu unijnego jest po stronie polskiej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, natomiast Kontrolerem I stopnia ustanowionym na poziomie kraju na podstawie art. 16 ustęp 1 Rozporządzenia nr 1080/2006 w sprawie EFRR ("W celu zatwierdzenia wydatków każde państwo członkowskie ustanawia system kontroli umożliwiający weryfikację dostarczenia produktów i usług stanowiących przedmiot dofinansowania, zasadności wydatków zadeklarowanych dla działań lub ich części wdrażanych na terytorium danego państwa, jak również zgodności tych wydatków i związanych z nimi operacji lub ich części z przepisami wspólnotowymi i krajowymi".) jest Władza Wdrażająca Programy Europejskie.

Kontrolerem I stopnia przydzielonym do weryfikacji legalności i prawidłowości wydatków oraz działań merytorycznych zadeklarowanych przez DOPS w ramach Projektu DART został Pan Rafał Sosnkowski.

Przygotowania do wizyty studyjnej na Słowenii

Partner słoweński potwierdził zorganizowanie najbliższego warsztatu przygotowawczego do konferencji z zakresu "Tradycyjna i innowacyjna gospodarka", który zostanie połączony z tematyczną wizytą studyjną. Spotkanie odbędzie się w Kranj w dniach 22-24 września 2010 r. Dzień pierwszy zostanie poświęcony drugiemu posiedzeniu Grupy Sterującej i omówieniu dotychczasowych działań oraz osiągniętych rezultatów, oraz podjęciu wspólnie najważniejszych decyzji odnośnie sposobu i zakresu realizacji projektu. Na drugi dzień pobytu zaplanowano spotkanie przygotowawcze do konferencji na temat edukacji i kształcenia ustawicznego oraz warsztat z zakresu innowacyjnej i tradycyjnej gospodarki, który poprowadzą Erja Lehikoinen oraz Risto Poutiainen z Finlandii (przedstawiciele Regionu Północnej Karelii, odpowiedzialnego za nadzór realizacji działań z zakresu wymiany doświadczeń) wraz z przedstawicielami Partnera Wiodącego. Trzeciego dnia zostanie zorganizowana przez słoweńskich gospodarzy wizyta studyjna, w ramach której zaprezentowany zostanie przykład dobrej gospodarczej praktyki z ich regionu. Partner Fiński oraz Partner Wiodący dokonają weryfikacji przedłożonych przez Partnerów przykładów dobrych praktyk ze swoich regionów, związanych możliwościami wykorzystania tradycyjnych lub innowacyjnych rozwiązań z zakresu ekonomii w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom przemian demograficznych.

ULOTKA DART

W ramach działań mających na celu rozpowszechnianie Projektu DART wśród jednostek samorządu terytorialnego, wszelkich innych instytucji oraz podmiotów publicznych i niepublicznych, potencjalnie zainteresowanych omawianą problematyką i proponowanymi rozwiązaniami, przetłumaczono na język polski główną ulotkę DART. Polska wersja ulotki jest możliwa do pobrania.


Ulotka

MIDTERM CONFERENCE - Konferencja podsumowująca I-szą połowę realizacji Projektu DART w Brukseli, Belgia

Dnia 29 listopada 2011 r. odbyła się konferencja podsumowująca pierwszą połowę realizacji Projektu DART realizowanego w ramach Programu INTERREG IVC. Z ramienia DOPS w konferencji wzięła udział dziewięcioosobowa delegacja w składzie: dr Agnieszka Pierzchalska - Kierownik Działu Współpracy i Analiz, Karolina Samborska-Zaleska - Specjalista ds. współpracy zagranicznej i koordynator DART w DOPS, Magdalena Macura - Kierownik Działu Funduszy Unijnych, Renata Hrehorowicz - Starszy specjalista ds. koordynowania projektami unijnymi, Lilianna Wawrzynowicz - specjalista ds. doradztwa w zakresie aktywnej integracji społecznej oraz Magdalena Tomicka-Paluszczak - Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych. Spoza DOPS w konferencji udział wzięli: Barbara Dziubak - Kierownik Działu Strategii i Ewaluacji Wydziału Europejskiego Funduszu Społecznego UMWD, Wojciech Bobecki - Kierownik Wydziału Usług Rynku Pracy DWUP w Wałbrzychu oraz dr Dariusz Szrejder - Dyrektor Centrum Integracji i Rozwoju Społecznego we Wrocławiu. Dodatkowo w konferencji wzięła udział p. Katarzyna Krókowska - na zaproszenie DOPS, jako przedstawiciel Dolnego Śląska z ramienia Regionalnego Biura Województwa Dolnośląskiego w Brukseli. Realizatorzy projektu postarali się, aby podsumowanie dotychczasowych działań w ramach realizacji DART zostało wzbogacone o dyskusję dotyczącą ogólnej sytuacji demograficznej występującej na obszarze UE. W związku powyższym do udziału w konferencji oprócz Partnerów Projektu zaproszeni zostali przedstawiciele władz regionalnych, euro deputowani, reprezentanci Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, jak również osoby związane z realizacją projektów, podobnie jak DART, odnoszących się do sposobów przeciwdziałania i niwelowania negatywnych skutków przemian demograficznych. Konferencja zorganizowana została w Siedzibie Prowincji Niderlandzkich w centrum Brukseli użyczonej Partnerowi Wiodącemu dzięki uprzejmości Partnera z Prowincji Limburg. W związku z tym uczestnicy powitani zostali w pierwszej kolejności przez dr Nol'a Reverd'a, występującego jako reprezentant Limburgii następnie zaś przez Perttiego Hermannka, kierownika Projektu. W dalszej części zaplanowane zostało wystąpienie John'a Walsh'a, przedstawiciela Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, zatytułowane "Przemiana demograficzna w odniesieniu do przyszłej polityki spójności", w którym odniósł się do konieczności wywierania silniejszego wpływu na decyzje planowane w ramach regionalnych struktur, w celu większego uwzględnienia czynników demograficznych takich jak różnice we wskaźnikach urodzin i zgonów czy przepływy migracji w przyszłym kreowaniu polityki społecznej oraz gospodarki. Jako następna zaplanowana została godzinna dyskusja pt. "Regionalne oczekiwania względem przyszłej polityki spójności", w której wzięli udział: Constanze Krehl - niemiecka eurodeputowana z Grupy Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim, dr Michael Schneider zasiadający w Komisjach Komitetu Regionów zajmujących się problematyką spójności oraz dostępności naturalnych zasobów, oraz Pentti Malinen, nowy dyrektor Biura ds. Rozwoju Regionalnego w fińskim Kainuu - jednym z Partnerów Projektu DART. Po dyskusji, zakończonej pytaniami ze strony uczestników i odpowiedziami gości, nastąpiła część poświęcona podsumowaniu dotychczasowych rezultatów wypracowanych w ramach DART, pt. "Pierwsze efekty i planowane działania Projektu DART". Podsumowanie zostało przygotowane i zaprezentowane przez Risto Poutiainen'a, dyrektora Regionalnej Rady Północnej Karelii, PP6 z Finlandii odpowiedzialnego za nadzorowanie realizacji Komponentu 3 DART: "Wymiany doświadczeń celem zidentyfikowania i zanalizowania Dobrych Praktyk". W ramach prezentacji podsumowano przebieg i rezultaty zakończonego już procesu wymiany Dobrych Praktyk w zakresie tematycznym:

• Edukacja i kształcenie ustawiczne w kontekście dostępu do rynku pracy
• Tradycyjna i innowacyjna gospodarka
• Opieka zdrowotna i usługi społeczne.

Omówiono ponadto efekty dwóch zorganizowanych do tej pory konferencji tematycznych podsumowujących działania DART w dziedzinie gospodarki (Drezno, Niemcy 2011 r.) i edukacji (Praga, Republika Czeska 2011 r.), jak również plany dotyczące rozpowszechniania wiedzy na temat wybranych Dobrych Praktyk oraz możliwości ich przetransferowania. Drugą część konferencji rozpoczęła prezentacja trzech wybranych projektów dotyczących problematyki demograficznej, realizowanych podobnie jak DART w ramach programu INTERREG IVC oraz w poprzedniego programu INTERREG IVB. W pierwszej kolejności wystąpiła Jana Machacova, Kierownik ds. komunikacji Partnera Wiodącego w ramach CE-Ageing Platform z ramienia austriackiego partnera. CE-Ageing Platform - "Platforma wiedzy nt. starzejącego się społeczeństwa Europy Środkowej" realizowany jest przez 13 partnerów w tym Partnera z Polski: PP7 Główny Instytut Górnictwa - Zakład Badań Ekonomicznych i Społecznych. Powyższy projekt zajmuje się możliwością zdiagnozowania indywidualnych potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw w kontekście przemian demograficznych oraz zatrudniania osób w wieku powyżej 50 roku życia, celem wypracowania innowacyjnych działań, stworzenia regionalnych platform działania i szkoleń na rzecz ograniczenia negatywnych skutków wynikających z procesu starzenia się społeczeństw europejskich. Jako drugi zaprezentowany został przez Kierownika Projektu - Suzannę Lantz, Projekt "Creator" - realizowany przez siedem regionów europejskich doświadczonych przez problem niżu demograficznego, migrowania młodych osób do większych miast lub za granicę z regionów wiejskich bądź górniczych. Głównym celem projektu było wypracowanie rozwiązań służących przezwyciężaniu negatywnych skutków starzenia się społeczeństw, w odniesieniu do sektora usług prozdrowotnych, jak również usług oraz produktów z dziedziny gospodarki i techniki, celem istotnego poprawienia poziomu egzystencji i pracy w regionach charakteryzujących się malejącą populacją. Jako ostatni wystąpił Andreas Thaler z Niemiec, reprezentant Projektu "Best Agers" realizowanego w ramach unijnego programu Regionu Morza Bałtyckiego. W projekcie uczestniczy 19 partnerów z 11 państw, w tym reprezentant Polski. Projekt dotyczy problematyki starzenia się społeczeństwa w kontekście przewidywanego gwałtownego wzrostu liczebności populacji ludzi po 55 roku życia i starszych, nazwanych ‘Best Agers', która w związku z niżem demograficznym będzie mieć przedłużony wiek emerytalny, wypełniając kurczące się zasoby kadr regionu. Celem działań w ramach projektu jest wymiana doświadczeń, a także wygenerowanie nowych, wspólnych pomysłów, które pozwolą jeszcze efektywniej wykorzystać potencjał zasobów kadrowych, jakie stanowią tzw. Best Agers. Prezentacje wymienionych wyżej projektów zakończone zostały czasem przeznaczonym na pytania dotyczące prezentacji i odpowiedzi zaproszonych gości. Po części praktycznej zainicjowany został panel dyskusyjny poruszający trzy następujące kwestie:

• W jaki sposób można wdrażać w regionach efekty działań wypracowanych w ramach euro/pejskich projektów?
• W jaki sposób można wzmocnić sieć współpracy regionów celem efektywniejszego wpływania na politykę Unii Europejskiej?
• Czy istnieją pomysły dotyczące dalszej współpracy w ramach projektów? W jaki sposób pomysły oraz zalecenia wygenerowane podczas bieżących lub już zakończonych projektów powinny być wykorzystane w pomysłach na nowe projekty?

W dyskusji udział wzięli goście zaproszeni przez Partnera Wiodącego: dr Tarja Cronberg, fińska deputowana do Parlamentu Europejskiego, przedstawiciele zaprezentowanych wcześniej Projktów dotyczących, podobnie jak DART, przemian demograficznych - Jana Machacova, Suzanna Lantz oraz Andreas Thaler. Projekt DART reprezentowany był w dyskusji przez dyrektora Biura Regionalnego z Galicji, Daniela Lopeza Munoza z Hiszpanii, Dr Hans'a-Ulricha Oel'a z Niemiec, jak również zewnętrznych ekspertów: Maję Rocak z Prowincji Limburg oraz Stefana Grana z federacji Niemieckich Związków Zawodowych. Dyskusji przewodził Julian Oliver z Fundacji EurActiv. Po panelu dyskusyjnym nastąpiło podsumowanie konferencji i wyrażonych w jej ramach opinii i wniosków co do nieuchronności przemian demograficznych dotykających Europę, jak również konieczności wygenerowania strukturalnych rozwiązań bazujących na wymianie doświadczeń i najlepszych pomysłów pomiędzy europejskimi społeczeństwami. Następnie Kierownik Projektu Pertti Hermannek podziękował wszystkim uczestnikom za przybycie i zaprosił na konferencję podsumowującą całość Projektu DART, która zostanie zorganizowana w roku 2012. Wartością dodaną konferencji była nieplanowana wcześniej wizyta w Regionalnym Biurze Województwa Dolnośląskiego w Brukseli, na zaproszenie p. Katarzyny Krókowskiej uczestniczącej w konferencji DART jako przedstawiciel Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. Pomimo zmęczenia całodniowym uczestnictwem w konferencji cała delegacja DOPS udała się do budynku przy Avenue d'Auderghem 22-28, gdzie od samego początku działa delegatura Województwa Dolnośląskiego. Goście zostali powitani i oprowadzeni po biurze przez Dyrektor, p. Ewę Woods, która przybliżyła historię i główne zadania RBWD w Brukseli w kontekście skutecznego reprezentowania interesów Województwa Dolnośląskiego na gruncie europejskim i wsparcia regionu w jak najefektywniejszym wykorzystywaniu członkostwa w Unii Europejskiej. Głównym tematem poruszanym w trakcie spotkania były zadania i cele ostatnio realizowane przez Biuro, zwłaszcza w odniesieniu do istniejącego już partnerstwa z Saksonią oraz formowanego właśnie partnerstwa z Brandenburgią, ponieważ są to regiony aktywnie uczestniczące w Projekcie DART, z racji problemów generowanych niżem demograficznym. Uczestnicy spotkania podzielili się także doświadczeniami oraz uwagami na temat głównych problemów oraz zalet w zakresie podejmowania inicjatyw interegionalnych, jak również przynależności DOPS do międzynarodowej organizacji pozarządowej European Social Network (ESN). Spotkanie zakończono rozmową na temat możliwości współpracy pomiędzy Biurem a DOPS przy realizacji Projektu DART, szczególnie w kontekście pomocy w procesie rozpowszechniania efektów wypracowanych w ramach projektu.

KONTROLA I STOPNIA nr 3-TRZECI OKRES SPRAWOZDAWCZY

DOPS pomyślnie przeszedł tzw. Kontrolę I Stopnia w związku z działaniami i wydatkami w okresie od 01.01.2011 do 30.06.2011 (trzeci okres sprawozdawczy) i został pozytywnie zaopiniowany przez krajową instytucję koordynującą program INTERREG IVC-Władzę Wdrażającą Programy Europejskie, działającą z ramienia Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Kontrolerem I stopnia przydzielonym do weryfikacji legalności i prawidłowości wydatków oraz działań merytorycznych zadeklarowanych przez DOPS w ramach Projektu DART jest (podobnie jak wcześniej) Pan Rafał Sosnkowski.

Konferencja w Pradze

W dniach 27-29 czerwca 2011 roku odbyła się w stolicy Republiki Czeskiej-Pradze konferencja nt. "Edukacji, kształcenia ustawicznego i dostępu do rynku pracy", połączona z pokonferencyjnym warsztatem ewaluacyjnym oraz wizytą studyjną w Średniej Szkole Zawodowej w Kladnie.
Organizatorem konferencji był Partner Wiodący Projektu DART-niemiecki InvestitionsBank des Landes Brandenburg ILB przy współudziale Partnera Projektu nr 5-Regionu Środkowoczeskiego (Central Bohemia Region). Oprócz wyżej wspomnianych Partnerów w spotkaniu wzięli udział Stan Brandenburgii reprezentowany przez Biuro Kanclerza (Niemcy); Region Saksonii reprezentowany Biuro Kanclerza (Niemcy); Regionalna Rada północnej Karelii (Finlandia); Wspólna Władza Regionu Kainuu (Finlandia); Prowincja Limburg (Holandia), Regionalna Agencja Rozwoju CENTRU (Rumunia) oraz Dolnośląski Ośrodek Polityki Społecznej (PP13). Konferencji przewodniczył Pertti Hermannek ILB (Partner Wiodący) oraz senator Marcel Chládek, Zastępca gubernatora ds. rozwoju regionalnego i integracji europejskiej.
Celem konferencji przygotowanej przez jednego z Partnerów Projektu DART-Central Bohemia Region, było podsumowanie wymiany Dobrych Praktyk w obszarze tematycznym "Edukacja, kształcenie ustawiczne oraz dostęp do rynku pracy". Omówione zostały także kwestie szeroko rozumianej edukacji w kontekście starzenia się społeczeństwa oraz innych niekorzystnych przemian demograficznych.
Konferencja podzielona została na dwie główne części. W pierwszej z nich uczestnicy mieli okazję zapoznać się z prognozą edukacyjną dla Republiki Czeskiej oraz krajów Unii Europejskiej przygotowaną na podstawie danych statystycznych oraz badań empirycznych w odniesieniu do zachodzących w tym obszarze przemian demograficznych. Wątki obecne w prezentacji stanowiły punkt wyjścia do dyskusji panelowej "Przemiany demograficzne a edukacja-co może zrobić Europa?" z udziałem ekspertów, reprezentujących władze regionalne i krajowe odpowiedzialne za problematykę edukacji, instytucje badawcze oraz sektor gospodarki. Dyskusja poświęcona została głównie dwóm kwestiom:
-wyzwaniom, jakie dla systemu edukacji niosą zmiany demograficzne,
-kształceniu ustawicznemu jako jednemu z elementów efektywnego funkcjonowania jednostki na rynku pracy.
W trosce o najwyższy merytorycznie poziom dyskusji do panelu zaproszeni zostali czołowi czescy politycy działający m.in. na polu edukacji, m.in. Milan Némec, Radny ds. Edukacji; Stefan Duháň, Dyrektor Departamentu ds. Polityki rynku pracy w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, oraz Vladimir Spidla, były Premier i Komisarz Europejski.
W drugiej części konferencji zaprezentowano 7 Najlepszych Praktyk wyłonionych spośród wszystkich Dobrych Praktyk, jakie Partnerzy Projektu zgłosili w tym obszarze. Problematyka przedstawionych przykładów działań obejmowała szerokie spektrum, w tym m.in. edukację najmłodszych i ich rodziców, wykorzystanie zaawansowanych technologii cyfrowych w edukacji młodzieży i dorosłych, łączenie pokoleń w procesie zdobywania wiedzy i doświadczenia, działania na rzecz podniesienia kwalifikacji i kompetencji jednostki w celu zwiększenia efektywności jej funkcjonowania na rynku pracy.
Konferencja połączona została z wizytą studyjną w dniu 29 czerwca 2011r., w trakcie której uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z działalnością Średniej Szkoły Zawodowej w Kladnie. Placówka ta oferuje szerokie spektrum edukacji zawodowej dla młodzieży, jak również prowadzi Centrum Kształcenia Ustawicznego, w którym osoby dorosłe mogą podnieść swe kwalifikacje, utrwalić i zdobyć nową wiedzę zawodową. Oferta Centrum oparta jest na współpracy z sektorem biznesu, stanowiąc odpowiedź na zapotrzebowanie rynku pracy. Dodatkowym elementem działalności Szkoły są kursy, warsztaty i szkolenia skierowane do nauczycieli uczących przedmiotów zawodowych, pozwalających im na zwiększenie kompetencji i powiązaniu przekazywanej wiedzy z aktualnymi technologiami przemysłowymi. Partnerom DART przedstawiono 3 prezentacje noszące zbiorczy tytuł "Rozwiązania dla edukacji-prezentacja szkolnych rozwiązań w kontekście przygotowania do poruszania się po rynku pracy." Wizyta studyjna połączona została z pokonferencyjnym warsztatem ewaluacyjnym, w trakcie którego podsumowano przebieg konferencji i zaprezentowane wystąpienia Partnerów DART oraz zewnętrznych prelegentów.

WARSZTAT W ST. PÖLTEN

W dniach 9-11 maja 2011 r. delegacja DOPS wzięła udział w warsztacie dotyczącym wymiany Dobrych Praktyk w obszarze tematycznym "Ochrona zdrowia", połączonym z posiedzeniem Komitetu Sterującego, warsztatem ewaluacyjnym i wizytą studyjną w Szpitalu Amstetten/Mauer. Organizator spotkania: Partner Wiodący Projektu DART-ILB przy współudziale Partnera Projektu nr-11 NÖ Gesundheits-u Sozialfonds w St. Pölten. Konferencji przewodniczył Pertti Hermannek ILB (Partner Wiodący) oraz Elke Ledl, Kierownik Działu Funduszy Strukturalnych UE w NÖGUS.
Dnia 9 maja odbyło się posiedzenie Komitetu Sterującego, w którym udział wzięły przedstawicielki DOPS realizujące bezpośrednio Projekt DART, dr Agnieszka Pierzchalska oraz Karolina Samborska-Zaleska. Posiedzenie zostało zainaugurowane przez P. Hermannka podsumowaniem raportu sprawozdawczego (Progress Report) za okres lipiec-grudzień 2010 r. który powstał bez większych trudności, wyjąwszy Partnerów DART z Hiszpanii, Słowenii oraz Włoch, mających pewne, niezależne od nich, opóźnienia w uzyskaniu certyfikatów Kontroli I stopnia. Partnerzy zostali poinformowani, że począwszy od Raportu nr 3 Partnerzy będą proszeni o obszerniejszy opis działań realizowanych w zakresie Komponentu 3 (wymiana doświadczeń) w dostarczanych do Partnera Wiodącego sprawozdaniach.
Ponadto Partnerzy omówili kwestię kolejnej refundacji tzw. "kosztów wspólnych", poniesionych przez Partnera Wiodącego w imieniu wszystkich Partnerów Projektu. Ustalono również, że ze względu na konieczność intensyfikacji działań upowszechniających wymianę Dobrych Praktyk oraz inne działania w ramach Projektu, Partnerzy kolektywnie przetłumaczą newslettera DART na języki ojczyste, tak aby móc dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców. Data 17 czerwca 2011 została ustalona jako ostateczny termin dostarczenia tłumaczenia treści newslettera i zamieszczenia na witrynie DART. Tłumaczenie aktualnego newslettera na język polski zostanie zamieszczone także na witrynie DOPS w podzakładce Projekt DART.
Z wydarzeń towarzyszących warsztatowi należy wspomnieć o prezentacji pani Mary Mollow z ramienia Partnera Projektu nr 4 West Regional Authority (Irlandia), która omówiła bieżący stan prac nad raportem finałowym dotyczącym zestawienia danych określonych danych statystycznych regionów współpracujących w ramach DART. Jego opracowywanie zostało podzielone na etapy: etap 1 jest obecnie zakończony z dobrym wynikiem (styczeń-kwiecień 2011). Etap 2 rozpocznie się jesienią 2011 r. i będzie realizowany do maja 2012 r. Do chwili obecnej zostały uzupełnione sekcje 1,2,4 i 5 Raportu. Pozostałe sekcje-3,6,7, 9 i 10 będą uzupełniane przez resztę Partnerów w terminie późniejszym zgodnie z ustaleniami. Dodatkowo Partnerzy dookreślili daty kolejnych spotkań, które odbędą się w roku 2011:
1. Konferencja nt. Edukacji, kształcenia ustawicznego i dostępu do rynku pracy w Pradze (Czechy), 27-29 czerwca 2011 r.
2. Warsztat na temat pomocy społecznej i służb społecznych, Santiago de Compostela (Hiszpania), 14-16 września 2011 r.
3. Środkowa konferencja podczas "Dni otwartych" w Brukseli. (data i prawdopodobieństwo zorganizowania konferencji jeszcze do potwierdzenia)
4. Spotkanie dotyczące wskaźników demograficznych podczas "Tygodnia statystycznego", Lipsk (Niemcy) 21-22 września 2011 r.

Dodatkowo w dniach 21-22.09.2011 r. odbędzie się spotkanie dotyczące wskaźników podczas "Tygodnia statystycznego", które będzie zarazem pilotażowym spotkaniem dla spotkania w ramach Komponentu 4. Niestety spotkanie będzie prowadzone tylko w języku niemieckim bez możliwości skorzystania z tłumaczenia na język angielski.

Warsztaty

Drugiego dnia pobytu miała miejsce warsztatowa część spotkania-prezentacja Dobrych Praktyk w zakresie tematycznym: "opieka zdrowotna". Partnerzy DART zaprezentowali 19 Dobrych Praktyk, z których szczególne zainteresowanie wzbudziły poniższe inicjatywy, wybrane w drodze głosowania jako "Najlepsze Praktyki" :
-Dobra Praktyka nr 49
"Niedostatek lekarzy na obszarach agrarnych" (Brandenburgia, Niemcy)-próba nakłonienia młodych lekarzy, a nawet studentów medycy do podjęcia pracy w słabo zaludnionych obszarach rolniczych na terenie Brandenburgii.
-Dobra Praktyka nr 52,
Carus Consilium Sachsen-sieć współpracy (Saksonia, Niemcy) -próba zmierzenia się z wyzwaniem, jakim jest malejąca populacja mieszkańców na rolniczych terenach Saksonii, szczególnie w zakresie potrzeb osób starszych.
-Dobra Praktyka nr 54
Wolontariat w regionalnym szpitalu Kladno oraz Centrum Geriatryczno-Rehabilitacyjnym (Kraj środkowoczeski) W latach 2003-2008 z funduszy Centrum Wolontariatu w Kladnie zainicjowano program wsparcia i poprawiania jakości życia osób samotnych poprzez spotkania z wolontariuszami, który został przejęty od roku 2009 przez inne lokalne podmioty działające w obszarze wolontariatu. Wolontariusze mają za zadanie uzupełniać pracę personelu medycznego w zakresie udzielania osobom starszym i chorym wsparcia emocjonalnego.
-time Dobra Praktyka nr 60-Akademia zdrowia Parkstad Limburg (Limburg, Holandia)
Pilotażowy program dotyczący propozycji rozwiązania problemów w zakresie ochrony zdrowia, oparty na innowacyjnej współpracy pomiędzy pracownikami sektora naukowo-badawczego i instytucjami opieki zdrowotnej. Celem projektu było uniknięcie sytuacji znaczącego niedoboru pracowników instytucji działających na polu ochrony zdrowia, jak również zaplanowanie przy współudziale uczelni akademickich przyszłościowych rozwiązań w wyżej wymienionym obszarze działań.
-Dobra Praktyka nr 66-Serwis usług z zakresu pomocy społecznej i medycyny dla osób starszych/niesamodzielnych (Regionalna Agencja Rozwoju Centru, Rumunia)
Projekt stanowiący odpowiedź na zapotrzebowania osób starszych, niesamodzielnych, zamieszkujących obszary wiejskie, celem zapewnienia im maksymalnej pomocy i usług medycznych w domu. Powyższa inicjatywa stanowi efekt współpracy między Radą Miejską a Caritasem.
Dwie spośród przedstawionych 19 Dobrych Praktyk dotyczyły rozwiązań z obszaru Dolnego Śląska: Dobra Praktyka nr 65 'SENIOR SATISFACTION measurement' oraz Dobra Praktyka nr 64 'Tele…Practice supported by knowledge'. Obie praktyki zostały zrealizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, a zaprezentowane przez dr Antoniego Zwiefkę z Wydziału Zdrowia UMWD, bezpośrednio zaangażowanego w ich realizację.

Wizyta studyjna w Landesklinikum Mostviertel Amstetten-Mauer

Dnia 11 maja 2011 r. Partnerom Projektu został udostępniona do zwiedzenia klinika Landesklinikum Mostviertel Amstetten-Mauer (Dolna Austria). Partnerzy zostali powitani przez dr Berthold'a Kepplinger'a (ÄD Prim MSCG), który oprowadził gości po oddziale rehabilitacji oraz rekonwalescencji, stanowiącym najnowocześniejszy odział tego typu w regionie. Partnerom pokazano dodatkowo prezentację na temat struktury organizacyjnej oraz zadań kliniki, w ramach którego znajduje się również odział neurologiczny oraz oddział psychiatryczny dla osób dorosłych i dzieci (głównie z zaburzeniami łaknienia oraz uzależnieniami od narkotyków i alkoholu). Główny nacisk położono na wskazanie szeroko zakrojonej współpracy między oddziałem neurologicznym oraz rehabilitacyjnym, dzięki czemu pacjenci posiadają zmaksymalizowane szanse na szybki powrót do pełnej sprawności.
Partnerom udostępniono także do zwiedzania laboratorium działające w ramach kliniki, gdzie pod nadzorem naukowym prof. dr Haliny Baran prowadzone są badania z zakresu neurologii. Ich głównym celem jest przeciwdziałanie oraz późniejsze wspomaganie leczenia chorób psychicznych wywołanych chorobą mózgu, zwykle przewlekłą lub o postępującym przebiegu, charakteryzujących się klinicznie licznymi zaburzeniami wyższych funkcji korowych, takich jak pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie, liczenie, zdolność do uczenia się, mowa i ocena (np. Alzheimer). Mimo światowego kryzysu ekonomicznego który w sposób istotny zredukował nakłady uczelni oraz klinik na badania własne, klinika Amstetten Mauer stanowi wyjątek w tej materii, starając się co roku przeznaczać określoną sumę na badania laboratoryjne, które mogą pomóc w leczeniu chorób o podłożu neurologicznym. Więcej informacji na temat powyższej instytucji można uzyskać pod adresem poniższej strony internetowej: http://www.mauer.lknoe.at

KONFERENCJA DREZNO

W dniach 14-15 kwietnia 2011 r. delegacja DOPS wzięła udział w konferencji nt. Tradycyjnej i Innowacyjnej Gospodarki, połączonej z pokonferencyjnym warsztatem ewaluacyjnym oraz wizytą studyjną w Berufliches Schulzentrum für Wirtschaft (Pirna, Saksonia), dotyczącą prezentacji Dobrej Praktyki z terytorium Saksonii w zakresie edukacji. Organizatorem spotkania był Partner Wiodący Projektu DART-ILB, przy współudziale Partnera Projektu 3 (Wolny Kraj Saksonii) Free State of Saxony, z siedzibą w Dreźnie. Konferencji przewodniczył Pan Tillman Stenger. Dyrektor ILB (Partner Wiodący) przy wsparciu Kierownika DART Pertti'ego Hermannk'a jako moderatora. Pierwszego dnia-14 kwietnia 2011 r. odbyła się konferencja poświęcona podsumowaniu działań w ramach Projektu DART w zakresie tematycznym "Innowacyjna i tradycyjna gospodarka".
Po powitaniu zgromadzonych gości przez Dyrektora ILB Tillman'a Stenger'a, organizatora konferencji jako Partner Wiodący Projektu DART, oraz zaprezentowaniu krótkiej prelekcji przez Profesora Marcel'a Thum'a (University of Technology, Drezno) na temat "Przemiana demograficzna-wyzwania i szanse dla gospodarki."
W dalszej części konferencji odbył się panel dyskusyjny przygotowany przez organizatorów z myślą o jak najszerszym omówieniu zagadnienia oddziaływania przemian demograficznych na gospodarkę w ujęciu globalnym. Godzinna dyskusja moderowana była przez reprezentanta 'Behörden Spiegel'-Carsten'a Köppl'a, a wśród zaproszonych prelegentów znaleźli się:
Dr Harald Michel IFAD, Instytut ds. Demografii (ekspert pracujący w ramach DART nad Komponentem 4)
Jens Gerhardt, dyrektor HR ds. personalnych BMW Pant Lipsk
Julius Op de Beke , Komisja Europejska, Departament ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej i Wyrównywania Szans
Dr Willy Buschak, Dyrektor Departamentu DGB Sachsen (Konfederacja niemieckich związków handlowych).
W trakcie dyskusji uczestnicy poruszyli tematykę wpływu przemian demograficznych na gospodarkę, ze szczególnym uwzględnieniem regionalnych realiów na obszarze Wolnego Kraju Saksonii. Starano się przedyskutować możliwości zniwelowania negatywnych skutków zmian, operując przykładami działań zastosowanych w reprezentowanych przez prelegentów instytucjach i przedsiębiorstwach saksońskich.
W drugiej części, zainaugurowanej prelekcją Ministra Dr Johannes'a Beermann'a, Kanclerza Wolnego Kraju Saksonii, dotyczącej tematyki zarządzanie przemianą demograficzną jako wyzwaniem czasów współczesnych na przykładzie rozwiązań saksońskich, nastąpiła część praktyczna. W jej trakcie zostały zaprezentowane przykłady Dobrych Praktyk z regionów partnerskich, wybrane drogą głosowania podczas warsztatów jako najlepsze praktyki z obszaru tematycznego "Tradycyjna i innowacyjna gospodarka". Pokaz prezentacji został poprzedzony krótkim wstępem wygłoszonym przez reprezentanta PP6 z Północnej Karelii (Finlandia), Risto Poutiainen'a, celem objaśnienia klucza wyboru najlepszych spośród wszystkich zgłoszonych praktyk i procesu selekcji. Do najlepszych praktyk z zakresu tradycyjnej i innowacyjnej gospodarki należą następujące praktyki:
1. Abloy's Agemaster Programme (Północna Karelia, Finlandia- Kari Härkönen)
2. Talentaged (Region Veneto, Włochy-Sandra Rainero)
3. The generation friendlu supermarket (Saksonia, Niemcy-Eberhard Lucas)
4. Growth Programme HYRRÄ for well- being enterprises (Północna Karelia, Mari Eskelinen-Mäki)
5. Cooperatives incubator (Galicja, Hiszpania) José Daniel López Munoz)
6. Fit for taking over the management of a handy craft enterprise, (Brandenburgia, Niemcy, Ellen Lösche).
Konferencja zakończona została podziękowaniami Pana Fredi'ego Holz'a, pełniącego funkcję Dyrektora Działu w Biurze Kanclerza Wolnego Kraju Saksonii.

Wizyta studyjna

Dnia 15 kwietnia 2011 r. odbył się pokonferencyjny warsztat ewaluacyjny, połączony z wizytą studyjną w Berufliches Schulzentrumfur Wirtschaft, szkole o profilu zawodowym w miejscowości Pirna. Partnerzy DART przywitani zostali przez p. Monikę Bäbler, Dyrektorkę placówki, oraz jej zastępcę-Pana Steffen'a Foclke. W kilku słowach omówiono główny profil działalności szkoły. Podkreślono, że ambicją szkoły jest nie tylko edukować, ale również przygotować uczniów na wymogi stawiane przez rynek pracy. Szkoła ma za zadanie wyedukować przyszłych wykwalifikowanych pracowników, którzy pogłębiają swoje umiejętności w konkretnych zawodach już od edukacji gimnazjalnej.
W dalszej części wizyty Partner Wiodący zainaugurował warsztat pokonferencyjny, w trakcie którego Partnerzy dokonali wstępnego podsumowania konferencji. W głównej mierze skupiono się na tematyce praktyk wybranych jako najlepsze w zakresie tematycznym "Tradycyjna i innowacyjna gospodarka". Oszacowano zaprezentowane praktyki pod kątem użyteczności, jak również możliwości ich przetransferowania. Partnerzy zaproponowali, aby praktyki wybrane jako najlepsze każdorazowo były prezentowane podczas konferencji podsumowujących przez osoby zewnętrzne, bezpośrednio w nie zaangażowane, tak aby były w stanie udzielić wyczerpującej odpowiedzi na wszystkie pytania zaproszonych na konferencję gości. Omówiono również wrażenia oraz przemyślenia dotyczące panelu dyskusyjnego na temat przemian demograficznych- wyzwań i szans dla gospodarki, w kontekście kolejnych paneli dyskusyjnych podczas następnych konferencji.
W dalszej części warsztatu Partner wiodący oraz reprezentanci PP6 z Północnej Karelii, nadzorujący realizację prac w ramach Komponentu 3 DART, tzw. "Wymiany doświadczeń", zainicjowali dyskusję wszystkich Partnerów Projektu na temat przygotowań do działań w zakresie transferowania przykładów Najlepszych Praktyk. Dyskusja dotyczyła możliwości uzyskania rekomendacji ze strony regionalnych decydentów politycznych, celem upowszechniania Dobrych Praktyk, w kontekście jak najefektywniejszego i najszerszego przetransferowania Praktyk w regionie, jak również-jeśli to możliwe- w wymiarze ponadregionalnym. Zwrócono uwagę, że regiony w szczególny sposób dotknięte problemem niżu demograficznego, bądź innymi negatywnymi skutkami związanymi pośrednio z przemianami demograficznymi, w najwyższym stopniu leżą w polu zainteresowań Partnerów jako docelowe obszary przetransferowania Najlepszych Praktyk. Zadanie wyżej wspomnianego przetransferowania Dobrych Praktyk oraz jak najszerszego ich rozpowszechniania będzie doprecyzowywane i udoskonalane w ramach każdego kolejnego spotkania w ramach Projektu, zaś Partnerzy zostali poproszeni o aktywny wkład w powyższe działania.
Na koniec warsztatu zaplanowano dyskusję poświęconą przygotowaniu warsztatów dotyczących tematyki "Opieki zdrowotnej' oraz "Służb społecznych", ze szczególnym naciskiem na szczegóły organizacyjne. Omówiono limit czasu przeznaczonego na prezentację Dobrych Praktyk i konieczność zorganizowania czasu na dyskusję podsumowującą. Ustalono również ostateczne daty obu spotkań-warsztat nt. opieki zdrowotnej będzie mieć miejsce w Austrii, w miejscowości St. Pölten w dniach 9-11 maja 2011 r., natomiast warsztat poświęcony Służbom społecznym w dniach 14-16 września 2011. Dodatkowo potwierdzony został termin konferencji podsumowującej wymianę Dobrych Praktyk nt. "Edukacji, kształcenia ustawicznego i dostępu do rynku pracy" w Pradze w dniach 27-29 czerwca 2011 r.
W drugiej części wizyty studyjnej Partnerzy zostali zapoznani z prezentacją przygotowaną przez przedstawicieli IMPROev pt. 'Machining from one source-Precision mechanics' centre IMPRO-more than just separate companies', w ramach której zaprezentowano sposób funkcjonowania centrum mechaniki precyzyjnej IMPRO. Wspomniane IMPRO stanowi stowarzyszenie firm, będących przedstawicielami zarówno przedsiębiorstw produkcyjnych, jak i firm specjalistycznych 'know-how'. Zaczątek stowarzyszeniu dało 15 małych przedsiębiorstw (głównie firm rodzinnych) zróżnicowanych pod względem liczby pracowników oraz struktury organizacyjnej. Celem Stowarzyszenia jest zagwarantowanie współpracy specjalistów, wykwalifikowanych pracowników oraz przedsiębiorstw koniecznych do efektywnej pracy i kontynuacji tradycji rodzinnej. Przedsiębiorcy zrzeszeni w ramach the IMPRO Precision Mechanics' Centre w miejscowości Glashuette (miasto w okręgu administracyjnym Drezna, Saksonia) współpracują ze sobą również na rzecz klientów, dla których stanowią centrum darmowej informacji odnośnie usług. Celem jest podejmowanych działań jest monitorowanie przebiegu relacji firma-klient od wstępnego zapytania po finałową transakcję, tj. od przykładowo złożenia zamówienia na wyprodukowanie konkretnego produktu.
Saksonia od lat jest doświadczana przez negatywne skutki niżu demograficznego, a malejąca z każdym rokiem liczba absolwentów szkół średnich i zawodowych nie jest zbyt dobrze przygotowana do zawodu. Stowarzyszenie stanowi jedną z prób rozwiązania problemów, przed którymi stanęły małe i średnie przedsiębiorstwa działające w dziedzinie precyzyjnej mechaniki na terenie Saksonii. Wspólne problemy zrodziły ideę zawiązania współpracy między 3 grupami osób:
-doświadczonymi praktykami (z dziedzin informatyki i inżynierii oraz zaawansowanych technologii),
-bezrobotnymi absolwentami szkół gimnazjalnych oraz zawodowych,
-pracownikami wracającymi na rynek pracy np. po urlopie wychowawczym.
W ramach współpracy opracowano specjalne programy współpracy ze szkołami średnimi i zawodowymi, promując E-learning, zachęcając do podejmowania dalszej nauki, w tym do innowacyjnych metod badawczych. Tym samym starano się wpłynąć na kształt edukacji uczniów w kontekście ich przyszłego zatrudnienia, stymulując posiadanie przydatnych kwalifikacji zawodowych w ramach tzw. 'knowledge management'. Organizowano również dni otwarte w przedsiębiorstwach oraz kursy wakacyjne dla uczniów pod nazwą "Start kariery". Stowarzyszenie pragnie nie tylko przyciągnąć i odpowiednio przygotować zawodowo potencjalnych pracowników, ale również nakłonić ich do "lojalności zawodowej" i pozostania na obszarze Saksonii, poprzez m.in. atrakcyjny system płac i przejrzysty system awansowania. Tym samym budowanie poczucia identyfikacji z firmą oraz poczucie docenienia przez pracodawców stanowi kluczowy element budowanej strategii zatrzymania kadry pracowniczej na obszarze malejącej demograficznie Saksonii.

W dniach 14-15 kwietnia 2011 r. odbędzie się w Dreźnie Konferencja nt. Tradycyjnej i Innowacyjnej Gospodarki, połączona z pokonferencyjnym warsztatem ewaluacyjnym oraz wizytą studyjną w miejscowości Prima pod Dreznem. Konferencja ta jest pierwszą z cyklu konferencji zaplanowanych w ramach Projektu, a jej celem jest podsumowanie dotychczasowej wymiany Dobrych Praktyk Partnerów DART w dziedzinie tradycyjnej i innowacyjnej gospodarki. Oprócz prezentacji Dobrych Praktyk wybranych spośród wszystkich zaprezentowanych przez Partnerów podczas warsztatu przygotowawczego na Słowenii, program konferencji obejmuje również prezentacje przedstawicieli Wolnego Kraju Saksonii (gospodarza wydarzenia), które będą dotyczyć szeroko pojętej gospodarki i roli Europy w kontekście przemian demograficznych i przyszłości Unii Europejskiej w powyższym zakresie. Z ramienia Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej przewidziana jest delegacja siedmiu przedstawicieli Województwa Dolnośląskiego.
Ulotka

Strona w budowie

Zachodnia Władza Regionalna (Irlandia)

Reprezentanci Zachodniej Władzy Irlandii są odpowiedzialni za zapewnienie odpowiedniej jakości usług socjalnych na swoim terytorium, który to obowiązek w związku ze zmniejszeniem się gęstości zaludnienia zwłaszcza niektórych rejonów rolniczych jest coraz trudniejszy do realizacji. Władze irlandzkie muszą zmierzyć się z problemami analogicznymi w większości państw unijnych-koniecznością zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości usług socjalnych, zadbania o potencjał gospodarczy społeczności lokalnej oraz szeroko pojętej jakości życia szczególnie osób starszych na swoim terytorium. Osoba do kontaktu: Mary Molloy

1. Regionalna Rada północnej Karelii (Finlandia)

Pole działania Rady jest w wysokim stopniu zbieżne z zadaniami postawionymi przed projektem DART. Rada jest regionalną władzą publiczną, odpowiedzialną za nadzór rozwoju gospodarczego, planowanie regionalne, zabezpieczenie interesów regionalnych oraz rozwój innowacyjnej wiedzy. Jej głównym celem jest promowanie inicjatyw rozwoju regionu, utrzymaniu równowagi jego rozwoju oraz owocnej współpracy z władzami krajowymi. Rada nadzorowała m.in. Działania Innowacyjne w ramach programu funduszy strukturalnych ERDF celem rozwinięcia innowacyjnych metod społecznych w regionach NUTS2 we wschodniej Finlandii. Wkładem partnera będzie zatem transfer najlepszych praktyk z zakresu wdrażania i rozwoju know-how oraz rozwojowych programów operacyjnych, sieciowych. RCNK spodziewa się uzyskać dostęp do analogicznych doświadczeń i praktyk ze strony partnerów DART, celem poszerzenia wiedzy na temat innowacyjnej gospodarki. Na partnerze fińskim spoczywa nieco większy zakres obowiązków, ponieważ Regionalna Rada północnej Karelii jest odpowiedzialna za nadzór realizacji wymiany doświadczeń celem identyfikacji i analizy dobrych praktyk w ramach Komponentu 3 Projektu DART. Osoba do kontaktu: Risto Poutiainen.

2. Wspólna Władza Regionu Kainuu (Finlandia)

Wspólna Władza Regionu Kainuu jest odpowiedzialna za regionalny rozwój, planowanie zagospodarowania przestrzennego oraz dostępność usług z zakresu edukacji oraz opieki zdrowotnej. Formułuje również regionalne strategie rozwoju, w ramach której pilotuje samorządowy program eksperymentalny w Kainuu 2005-2012, jak również od 14 lat jest odpowiedzialny za przygotowanie i koordynowanie programów finansowanych w ramach funduszy strukturalnych. Posiada zatem doświadczenie i umiejętności w zakresie wdrażania różnorodnych projektów. Region Kainuu jest głównie regionem wiejskim, z starzejącą się i zmniejszającą populacją. Niska gęstość zaludnienia, duże odległości między skupiskami ludzkimi, migracje oraz trudności z zapewnieniem usług ludności to największe wyzwania, przed jakimi stanęły władze Kainuu. Stąd zainteresowanie uczestnictwem w projekcie DART, szczególnie w kontekście wymiany doświadczeń w zakresie opieki zdrowotnej oraz promocji zdrowia oraz prewencji m.in. programów zdrowotnych, anty-nałogowych, programów kondycyjnych dla osób upośledzonych, jak również wypracowaniem odpowiednich wskaźników przemian demograficznych. Osoba do kontaktu: Juhani Kärkkäinen.

Prowincja Limburg (Holandia)

W zdecentralizowanej administracyjnie Holandii Prowincja Limburgii posiada znaczne prerogatywy i stopień samodzielności, lecz jest jedynym holenderskim regionem, który musi zmierzyć się ze zmniejszającą się liczbą mieszkańców. Stąd udział w DART-z intencją wzorowania się na innych regionach europejskich, w większym stopniu dotknięte przez problemy demograficzne. Partner holenderski będzie aktywnie uczestniczył w projekcie poprzez m. in. zorganizowanie na swoim obszarze wizyty studyjnej, w trakcie której zaprezentuje pierwszy dobry sposób na restrukturyzację publicznej infrastruktury regionu pod kątem wymogów struktury zmieniającej się i starzejącej społeczności lokalnej. Osoba do kontaktu: Laury M. J. van den Ham.

1. InvestitionsBank des Landes Brandenburg ILB(Niemcy):

partner niemiecki z siedzibą w Poczdamie. Główna instytucja regionalna zajmująca się sprawami rozwoju. InvestitionsBank des Landes Brandenburg posiada ponad 15-letnie doświadczenie na polu przemian społecznych, w tym demograficznych. Od lat starają się konsolidować jednostki regionalne w celu jak najlepszego zmierzenia się z wyzwaniami społecznymi. Problematyka demograficzna od lat stanowi jeden z najpoważniejszych problemów Brandenburgii (zwłaszcza w związku z drenażem społeczeństwa z młodych osób, szczególnie kobiet, po upadku NRD), a ILB jest partnerem kilku inicjatyw (poza DART) podjętych w tej tematyce. Partner Wiodący DART-odpowiedzialny za koordynację działań oraz rozpowszechnianie wypracowanych elementów koordynujący i nadzorujący realizację projektu oraz jego stronę finansową. Osoby do kontaktu : Pertti Hermannek (Kierownik całego Projektu) oraz Christoph Pilarek, (władający językiem polskim)

2. Land Brandenburgii reprezentowany przez Biuro Kanclerza (Niemcy)

Od 1990 roku Land Brandenburgii zmaga się z wyzwaniami, jakie przynoszą przemiany demograficzne: niska stopa urodzeń, starzenie się społeczeństwa oraz migracja młodych osób, zwłaszcza z obszarów rolniczych, wyniku której populacja zmniejszyła się o 40% na poziomie lokalnym, a jest to proces pogłębiający się. Jeśli władze nie podejmą odpowiednich działań, to w roku 2020 wg bieżących szacunków co trzeci mieszkaniec będzie powyżej w wieku 65 roku. Land Brandenburgii posiada już doświadczenie w zakresie dobrych praktyk na polu demografii (zwłaszcza w zakresie opieki zdrowotnej, edukacji, nauki przez całe życie oraz dostosowanie rynku pracy do potrzeb osób w wieku 50+, które będzie starał się przetransferować. Udział w DART jest kontynuacją działań podejmowanych m.in. w 2007 roku w ramach seminarium na temat przemian demograficznych Komitetu Regionów. Ponieważ biuro Kanclerza jest władzą stanową, odpowiedzialną za formę i zakres polityki na obszarze całej Brandenburgii, dlatego efekty wypracowane w ramach DART będą mogły być bezpośrednio wykorzystane w regulacjach prawnych oraz kierunkach rozwoju ekonomicznego regionu. Osoba do kontaktu: Angelika Stuke.

3. Region Saksonii reprezentowany Biuro Kanclerza (Niemcy)

Saksonia po upadku NRD musiała zmierzyć się transformacją ustrojowo-gospodarczą oraz olbrzymim bezrobociem, kiedy to z najprężniejszego regionu przemysłowego dawnego państwa socjalistycznego, stała się regionem z nierentowną i przestarzałą technologią. Obecnie rozwija się ekonomicznie, jednak musi się zmierzyć z innym problemem-w wyniku gwałtownego zmniejszania się i starzenia populacji, Saksonia potrzebuje dostępu do innowacyjnych metod gospodarki, oraz zapewnienia ciągłości kadry pracowniczej poprzez m.in. sieci współpracy między lokalnymi szkołami a przedsiębiorcami bądź szkolenia zawodowe. Dlatego ich zainteresowanie działaniami głównie w zakresie trzeciej grupy tematycznej (Tradycyjna i innowacyjna gospodarka). Partner z Saksonii ma nadzieję na zapoznanie się z nową, ożywczą wiedzą z zakresu ekonomii, którą będzie w stanie wdrożyć w swoim prawodawstwie. Osoba do kontaktu: Burkhard Beyer.

Dolnośląski Ośrodek Polityki Społecznej DOPS(Polska)

DOPS od samego początku aktywnie włączał się w działania inicjujące projekt, przedstawiciele Ośrodka uczestniczyli w spotkaniach przygotowawczych w Berlinie i Poczdamie. Początkowe niepowodzenie w staraniach o pozyskanie unijnej refundacji umocniło w jego partnerach chęć uczestniczenia w projekcie, który ostatecznie został zatwierdzony przez Komitet Monitorujący do refundacji w listopadzie 2009 r. Udział w DART jest dla DOPS kontynuacją realizowanych od lat zadań z zakresu pomocy i integracji społecznej. Jest naturalną konsekwencją działań statutowych Ośrodka, przede wszystkim Wojewódzkiego Programu na Rzecz Seniorów "Nestor", podejmowanych w ramach realizacji strategii wojewódzkiej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób starszych.

Duży obszar województwa dolnośląskiego (populacja 2 878 410 osób) oraz jego przygraniczny charakter predestynuje Ośrodek do zaangażowania się w ramach Komponentu 3 projektu DART ("Wymiana doświadczeń") we współpracę ramach 3 roboczych grup tematycznych:
1. Opieka zdrowotna & Służby społeczne
2. Edukacja, Nauka przez całe życie & Rynek pracy
3. Tradycyjna & Innowacyjna Gospodarka.

DOPS będzie aktywnie uczestniczył w wymianie doświadczeń w ramach projektu, a jeszcze w bieżącym roku będzie gościł partnerów DART na terenie Wrocławia podczas wizyty studyjnej. Wizyta, której Ośrodek będzie gospodarzem, zostanie zorganizowana w ramach tematu drugiego-"Edukacja, Nauka przez całe życie & Rynek pracy" i będzie okazją do zaprezentowania, a następnie przetransferowania partnerom projektu przykładu dobrej praktyki z zakresu "nauki przez całe życie" na obszarze województwa dolnośląskiego. Powyższa wizyta zostanie połączona z warsztatami przygotowawczymi do Konferencji nt. Edukacji, która odbędzie się w czerwcu 2011 roku w Pradze, oraz spotkaniem przygotowawczym do Konferencji nt. Ekonomii (Tradycyjnej i Innowacyjnej Gospodarki), która zostanie zorganizowana w Dreźnie w marcu 2011 r.

Władza Regionalna Województwa środkowoczeskiego (Republika Czeska)

Władza Regionalna Województwa środkowoczeskiego od pewnego czasu zmaga się z pogłębiającym się problemem starzenia się społeczeństwa. Oznacza to nie tylko zachwianą strukturę populacyjną, ale również zmniejszającą się liczbę mieszkańców, zwłaszcza na terenach rolniczych na krańcach województwa, gdzie problem starzenia się splata się z kwestią migracji młodych osób do stolicy oraz regionów przemysłowych. Czeskie władze regionalne są odpowiedzialne za zapewnienie odpowiedniej jakości i ilości usług socjalnych, dostępu do edukacji i rynku pracy, jak również godnych warunków życia. Partner czeski zainteresowany jest głównie tematyką z zakresu edukacji i zjawiska nauki przez całe życie. W ramach dobrych praktyk może zaprezentować przykład efektów współpracy pomiędzy środkowoczeskim Ośrodkiem Edukacji dla Nauczycieli i Uczniów, który zajmuje się problematyką nauczania grup zróżnicowanych wiekowo. Osoba do kontaktu: Barbora Hytkova (władająca w stopniu podstawowym językiem polskim).

Dolno-austriacki Fundusz ds. Zdrowia I spraw społecznych (Austria)

Dolna Austria jest obszarem wewnętrznie zróżnicowanym demograficznie-obok regionów o rosnącej populacji istnieją regiony z populacją zmniejszającą się. Zwiększająca się oczekiwana długość życia populacji powoduje konieczność nałożenia zwiększonych nakładów czasu i środków w zakresie opieki zdrowotnej oraz zaplanowania polityki społecznej. Fundusz jest główną organizacją odpowiedzialną za planowanie działań systemu opieki zdrowotnej działającą z ramienia samorządowych władz Dolnej Austrii, do których należą szpitale publiczne, odpowiedzialny za wdrażanie ÖSG (Austriackiego Planu Strukturalnego). Partner austriacki jest zainteresowany udziałem w DART nie tylko ze względu na poszerzenie swoich doświadczeń o dobre praktyki z omawianej dziedziny wśród pozostałych partnerów, ale również pragnie uzyskać możliwość dotarcia do społeczeństwa austriackiego z większą ilością danych na temat zjawiska negatywnych przemian demograficznych, obecnie słabo uświadomionych na obszarze Austrii. Osoba do kontaktu: Judith Willert.

Regionalna Agencja Rozwoju CENTRU (Rumunia)

Jest instytucją użyteczności publicznej działającą od 1998 na rzecz rozwoju regionalnego, nadzorowaną przez Regionalną Radę ds. Rozwoju, która reprezentuje 6 okręgów składających się na region. Nadrzędnym zadaniem CENTRU jest opracowanie, a następnie nadzorowanie wdrażania działań mających za zadanie niwelować różnice w poziomie rozwoju regionu. Do powyższych zadań należy m.in. wspieranie przez władze lokalnej przedsiębiorczości oraz działań z zakresu edukacji i zatrudnienia. Powyższe zadania zostały dodatkowo powiększone o wyzwania jakie niosą przemiany demograficzne na obszarze Rumunii, które od 1990 roku wymuszają podejmowanie konkretnych i dalekowzrocznych działań w dziedzinach ulegających przemianom społecznym. W efekcie powyższych działań partner rumuński będzie mógł podzielić się z pozostałymi partnerami DART swoimi doświadczeniami z zakresu prewencji negatywnych przemian demograficznych. Osoba do kontaktu: Ovidia Tandrau.

BSC-Business Support Centre Ltd. (Słowenia, Region Gorenjska)

Ośrodek wsparcia przedsiębiorczości jest instytucją non-profit założoną przez lokalne gminy, krajowe i regionalne izby handlowe, celem wspierania przedsiębiorczości na obszarze słoweńskiego regionu Gorenjska oraz koordynowania przygotowań oraz wdrażania regionalnego programu rozwoju 2007 -2013. Nadrzędnym celem realizowanych badań jest poznanie sposobów oraz najefektywniejszych wsparcia środków niezbędnych do przezwyciężania wyzwań jakie niosą niekorzystne przemiany demograficzne, np. w zakresie rosnących potrzeb z zakresu opieki zdrowotnej starszych pokoleń czy edukacji, zwłaszcza poprzez odejście od rozwiązań tradycyjnej gospodarki na rzecz gospodarki innowacyjnej. Partner słoweński będzie gospodarzem wizyty studyjnej oraz warsztatu z zakresu tradycyjnej i innowacyjnej gospodarki, połączonych ze spotkaniem przygotowawczym do konferencji z obszaru opieki zdrowotnej i służb społecznych. Osoba do kontaktu: Helena Cvenkel.

Region Veneto (Włochy)

Region Veneto jest usytuowany na północno-wschodnim wybrzeżu Włoch, a jego stolicą jest perła europejskiej architektury-Wenecja. Veneto jest zamieszkałe przez blisko 4750 000 osób, z czego ponad 350 000 to oficjalnie rezydujący we Włoszech w 2001 roku cudzoziemcy. Szacuje się, że od roku 2001 powyższa liczba podwoiła się, jednak zwiększona imigracja nie jest w stanie uchronić społeczności lokalnej przed procesem starzenia się, który od lat utrzymuje się w regionie Veneto na wysokim poziomie, nie tylko jak na warunki włoskie, ale ogólnie europejskie. Stąd konieczność dostosowania systemu opieki zdrowotnej i polityki socjalnej do rosnących potrzeb osób starszych, jak również działań w kierunku ich integracji społecznej. Region Veneto podobnie jak Galicja hiszpańska i DOPS należy do organizacji pozarządowej ESN. Osoba do kontaktu: Romilda Patella.

Regionalna Władza Galicji hiszpańskiej, wiceprezydent ds. równości i dobrobytu (Hiszpania)

Departament rządowy odpowiedzialny za m.in. politykę ochrony i opieki nad dziećmi, pomoc osobom niepełnosprawnym, równouprawnienie, pomoc osobom starszym. Partner hiszpański będzie aktywnie zaangażowany w działania Komponentu 3 Projektu DART ("Wymiana Doświadczeń"), organizując na swoim obszarze warsztat oraz wizytę studyjną w obszarze tematycznym opieki zdrowotnej oraz usług społecznych, jak również w przebieg komponentu 4 ("Nowe Wskaźniki"). Galicja jest w wysokim stopniu dotknięta problemami demograficznymi, zwłaszcza w kwestii problemów z zapewnieniem odpowiedniej ilości oraz jakości usług socjalnych na terenach rolniczych, o gwałtownie zmniejszającej się i starzejącej populacji. Dlatego jednym z jej priorytetowych działań jest przywrócenie równowagi demograficznej oraz odpowiedniej jakości usług socjalnych, dlatego opracowana została nowa strategia działań przez konsorcjum złożone z przedstawicieli Rządu oraz Rad Regionalnych. Galicja hiszpańska nie tylko współuczestniczy z DOPS w Projekcie DART, ale również przynależy z Ośrodkiem do ESN (European Social Network). Osoba do kontaktu: Daniel Munoz López

DOPS jako partner projektu DOPS od samego początku aktywnie włączał się w działania inicjujące projekt, przedstawiciele Ośrodka uczestniczyli w spotkaniach przygotowawczych w Berlinie i Poczdamie. Początkowe niepowodzenie w staraniach o pozyskanie unijnej refundacji umocniło w jego partnerach chęć uczestniczenia w projekcie, który ostatecznie został zatwierdzony przez Komitet Monitorujący do refundacji w listopadzie 2009 r. Udział w DART jest dla DOPS kontynuacją realizowanych od lat zadań z zakresu pomocy i integracji społecznej. Jest naturalną konsekwencją działań statutowych Ośrodka, przede wszystkim Wojewódzkiego Programu na Rzecz Seniorów "Nestor", podejmowanych w ramach realizacji strategii wojewódzkiej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu osób starszych.

Duży obszar województwa dolnośląskiego (populacja 2 878 410 osób) oraz jego przygraniczny charakter predestynuje Ośrodek do zaangażowania się w ramach Komponentu 3 projektu DART ("Wymiana doświadczeń") we współpracę ramach 3 roboczych grup tematycznych:
1. Opieka zdrowotna & Służby społeczne
2. Edukacja, Nauka przez całe życie & Rynek pracy
3. Tradycyjna & Innowacyjna Gospodarka.

DOPS będzie aktywnie uczestniczył w wymianie doświadczeń w ramach projektu, a jeszcze w bieżącym roku będzie gościł partnerów DART na terenie Wrocławia podczas wizyty studyjnej. Wizyta, której Ośrodek będzie gospodarzem, zostanie zorganizowana w ramach tematu drugiego-"Edukacja, Nauka przez całe życie & Rynek pracy" i będzie okazją do zaprezentowania, a następnie przetransferowania partnerom projektu przykładu dobrej praktyki z zakresu "nauki przez całe życie" na obszarze województwa dolnośląskiego. Powyższa wizyta zostanie połączona z warsztatami przygotowawczymi do Konferencji nt. Edukacji, która odbędzie się w czerwcu 2011 roku w Pradze, oraz spotkaniem przygotowawczym do Konferencji nt. Ekonomii (Tradycyjnej i Innowacyjnej Gospodarki), która zostanie zorganizowana w Dreźnie w marcu 2011 r.

INTERREG IVC jest programem międzyregionalnym, partnerzy projektu reprezentują w nim poszczególne regiony. DOPS występuje w projekcie DART jako przedstawiciel województwa dolnośląskiego, działając na mocy pełnomocnictwa udzielonego uchwałą Zarządu Województwa Dolnośląskiego Nr 993/III/07 z dnia 11 grudnia 2007 roku w sprawie udzielenia pełnomocnictwa Dyrektorowi Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej we Wrocławiu do aplikowania o środki finansowe na realizację projektu w ramach Programu Współpracy Międzyregionalnej INTERREG IVC, oraz uchwały Zarządu Województwa Dolnośląskiego Nr 4260/III/10 z dnia 4 maja 2010 r. w sprawie udzielnie dyrektorowi Dolnośląskiego Ośrodka Polityki Społecznej pełnomocnictwa do realizacji i rozliczenia projektu DART (Declining, Ageing and Regional Transformation), finansowanego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Międzyregionalnej INTERREG IVC

Problem zmniejszenia się i starzenia populacji-uwidoczniony głównie w Europie Zachodniej-zaczął dotyczyć również krajów Europy środkowo-Wschodniej, w tym Polski i wykazuje tendencję wzrostową. Według bieżących oszacowań do roku 2030 na obszarze Europy, w województwach zamieszkałych przez populację od 800.000 do 3 mln mieszkańców NUTS 2 (do których zalicza się również województwo dolnośląskie), nastąpi znaczny spadek populacji średnio o 50%. Szacuje się, że na obszarze województwa dolnośląskiego w 2030 roku:

• 57,8% populacji będą stanowić osoby w wieku produkcyjnym,
• 28.6% populacji będą stanowić osoby w wieku poprodukcyjnym,
• 3,6% populacji będzie stanowić ludność w wieku przedprodukcyjnym

Starzenie się populacji zbiega się z innymi niekorzystnymi procesami demograficznymi, takimi jak niski przyrost naturalny, migracje zarobkowe do innych krajów UE (zwłaszcza ze względu na przygraniczny charakter Dolnego Śląska), dysproporcje w gęstości zaludnienia niektórych obszarów naszego województwa. Powyższe problemy ze względu na swój wzrastający charakter stawiają mieszkańców i władze województwa przed koniecznością zmierzenia się z nimi i opracowania środków zaradczych.

Korzyści dla DOPS w związku z realizowaniem projektu DART

Jednym z głównych zadań dla których powołano DOPS, jest organizacja oraz pomoc przy organizacji szkoleń z zakresu polityki społecznej. Ponieważ w polu szczególnych zainteresowań DOPS znajdują się kwestie związane ze zmianami demograficznymi, (zwłaszcza kwestia starzenia się społeczeństwa i niekorzystnych dysproporcji pomiędzy powiększającą się liczbą osób starszych, a malejącym przyrostem naturalnym), dlatego projekt DART stanowi wyjątkową okazję do połączenia obu tych elementów. Z jednej strony DOPS będzie mógł podzielić się z partnerami projektu doświadczeniami w zakresie dobrych, tj. efektywnych i godnych polecenia praktyk w dziedzinie przemian demograficznych i walki z nimi, z drugiej za będzie miał możliwość uświadomić lokalnym i regionalnym władzom województwa Dolnośląskiego, oraz różnorodnym decydentom politycznym, wagę wyzwań i szans spowodowanych zmianą demograficzną, w oparciu o doświadczenia regionów partnerskich DART. Docelowo jednym z priorytetów każdego partnera projektu, w tym DOPS, jest rozpowszechnienie uzyskanej w ramach projektu wiedzy nie tylko wśród osób decyzyjnych na poziomie regionu, ale również- poprzez spotkania, szkolenia, ewentualne przyszłe podprojekty-zapoznanie z problematyką demograficzną jak najszerszego grona mieszkańców Dolnego Śląska. Głównymi korzyściami odniesionymi przez DOPS z projektu są:

• Pogłębienie wiedzy na temat problematyki przemian demograficznych oraz zagrożeń jakie ze sobą niosą (najbardziej aktualne)
• Pogłębienie zintegrowanej strategii, która pozwoli zachować pożądaną jakość życia w zmniejszających się i starzejących regionach
• Podniesienie kwalifikacji i kompetencji pracowników DOPS oraz innych jednostek samorządowych w zakresie tematyki diagnozowanej w ramach projektu
• Możliwość nawiązania-w ramach projektu międzyregionalnego, a równoczenie międzynarodowego, jakim jest inicjatywa DART- współpracy z partnerami zagranicznymi i wspólne opracowywanie nowych, jakościowych rozwiązań z zakresu polityki społecznej,
• Promocja innowacyjnych metod i technik rozwiązywania problemów z zakresu polityki społecznej "na zewnątrz"-korzyści nie tylko dla partnerów projektu

Przykłady Dobrych Praktyk z zakresu tematycznego "Edukacja, kształcenie ustawiczne i dostęp do rynku pracy", zdiagnozowane na obszarze Dolnego śląska i zaprezentowane w ramach Projektu DART

W związku z realizacją działań w ramach Komponentu 3 Projektu Dolnośląski Ośrodek Polityki Społecznej zobligowany jest do wyszukiwania przykładów Dobrych Praktyk w ściśle określonych zakresach tematycznych. W związku z przygotowaniem do warsztatu przygotowawczego do konferencji na temat edukacji, kształcenia ustawicznego oraz dostępu do rynku pracy, DOPS w drodze analizy projektów oraz inicjatyw realizowanych na obszarze województwa dolnośląskiego wyłonił cztery przykłady Dobrych Praktyk. Każde z opisanych działań dotyczyło innego aspektu zagadnienia z zakresu edukacji bądź kształcenia ustawicznego.

Pierwszy przykład Dobrej Praktyki dotyczył zjawiska kształcenia ustawicznego w ścisłym połączeniu z kwestią dostępu do rynku pracy. Projekt unijny "Stop bierności -bądź kobietą sukcesu", zrealizowany przez Europejską Grupę Doradczą z Kalisza, skierowany był do 120 bezrobotnych kobiet z terenu województwa dolnośląskiego. W projekcie uczestniczyły przede wszystkim kobiety wchodzące na rynek pracy oraz powracające po urodzeniu i wychowywaniu dzieci, jak również kobiety po 45. roku życia. Głównym celem przedsięwzięcia był rozwój umiejętności oraz kwalifikacji zawodowych kobiet, m.in. poprzez szkolenia z języka obcego, treningi mające na celu rozwijanie umiejętności interpersonalnych oraz aktywnego szukania pracy i zwiększania motywacji do działania. środki na realizację projektu pochodziły w 100% z Europejskiego Funduszu Społecznego z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytet VI Działanie 6.1.1 "Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy." Projekt był realizowany od 1 marca 2008 do 30 listopada 2008 roku. W roku 2010 zakończyła się jego kolejna edycja, skierowana tym razem do bezrobotnych kobiet z terenu powiatu włocławskiego.


STOP TO THE PASSIVITY-BE SUCCESFUL WOMAN Lower Silesia, Poland

Drugi przykład Dobrej Praktyki to projekt WIST (Wymiany i Spotkania Transgraniczne), zrealizowany przez Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy w ramach Programu Leonardo da Vinci (LdV). Projekt ten dotyczył wsparcia rozwoju i podnoszenia kwalifikacji osób odpowiedzialnych za kształcenie zawodowe i rozwój zasobów ludzkich poprzez wprowadzenie nowych metod i praktyk kształcenia. W ramach działań przeprowadzono rozmowy o kształcie projektu z partnerami czeskimi w czasie spotkań organizacyjnych, zapoznano uczestników projektu z czeską historią i tradycją poprzez przygotowanie kulturowe, przeprowadzono metodą on-line kurs języka angielskiego dla poniesienia kwalifikacji językowych oraz zrealizowano wymiany doświadczeń w postaci kilkudniowych wizyt uczestników w czeskich urzędach pracy, celem podniesienia wiedzy i kwalifikacji pracowników DWUP i PUP poprzez wymianę doświadczeń z czeskimi urzędami pracy. Działaniem podsumowującym Projekt było seminarium upowszechniające rezultaty przeprowadzonych działań. Grupą docelową WIST, realizowanego od 12 listopada 2007 r. do 30 kwietnia 2009 r., były 32 osoby, w tym doradcy zawodowi oraz osoby zajmujące się rozwojem zasobów ludzkich z Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy (DWUP) oraz 7 Powiatowych Urzędów Pracy (PUP). Partnerami po stronie polskiej były PUP z siedzibami w Kłodzku, Jeleniej Górze, Bolesławcu, Lubaniu, Ząbkowicach śląskich, Lwówku śląskim oraz Wałbrzychu, zaś po stronie czeskiej: Urzędy Pracy (UP) w Ceskiej Lipie, Jabloncu, Libercu i Semily.


EXCHANGE OF THE EXPERIENCE AND TRANSINTERNATIONAL MEETINGS (WIST) Lower Silesia, Poland

Trzecim przykładem Dobrej Praktyki z obszaru regionu Dolnego śląska była działalność Akademii Sztuki Trzeciego Wieku, która działa we Wrocławiu od 2005 roku. Przewodnią ideą przyświecającą powstaniu ASTW była kwestia przygotowania ludzi w wieku senioralnym do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym, świadomym odbiorze sztuki oraz samorealizacji w sztuce poprzez ich aktywizację na różnych polach wyrażania artystycznego. Zadaniem programu opracowanego w ramach ASTW jest z jednej strony szeroko rozumiana integracja osób w wieku senioralnym poprzez możliwość nawiązania nowych znajomości i przyjaźni, z drugiej zaś kształtowanie postaw kreatywnych, rozwijanie inwencji, wyobraźni i wrażliwości artystycznej, wyrabianie umiejętności wnikliwej i uważnej obserwacji natury.
Podczas trzyletniego cyklu nauki słuchacze uzyskują wiedzę i umiejętności z zakresu sztuk plastycznych i historii sztuki. Studia kończą się uzyskaniem honorowego dyplomu, a absolwenci mają zapewnioną możliwość dalszego korzystania z wybranych pracowni. ASTW posiada doświadczenie z zakresie organizowania wyjazdów plenerowych (m.in. fotograficznych, czerpania papieru etc.). Aktywuje również swoich słuchaczy do udzielania się jako wolontariusze w akcjach na rzecz hospicjów (plenery dla ich pensjonariuszy oraz wspomaganie finansowo funduszami z przeprowadzanych przez słuchaczy aukcji).


THIRD AGE ART ACADEMY Lower Silesia, Poland

Czwarty przykład Dobrej Praktyki dotyczył działania Uniwersytetu Trzeciego Wieku we Wrocławiu, działającego przy Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego. Wrocławski UTW jest placówką wyróżniającą się nie tylko długoletnią tradycją (działa od 1975 roku jako druga tego typu instytucja w Polsce), lecz również liczebnością słuchaczy (w roku 2010-750 słuchaczy). UTW wpisuje się w zakres tematyczny Projektu DART jako przykład placówki edukującej osoby w wieku poprodukcyjnym, umożliwiającej uzupełnianie czy aktualizowanie wiedzy, poznawanie współczesnych osiągnięć nauki, sprzyjającej koleżeńskim kontaktom. Daje wsparcie, nobilituje, włącza do pracy na rzecz drugiego człowieka. UTW realizuje działalność edukacyjną i kulturalną w zakresie:

• aktywizacji intelektualnej Słuchaczy (wykłady audytoryjne, wykłady otwarte, seminaria, moduły, spotkania z osobami znaczącymi w życiu kulturalnym i społecznym miasta Wrocławia),


• aktywizacji kulturalnej Słuchaczy (spotkania ze Sztuką, Chór, Teatrzyk Poezji, Kabaret, warsztaty malarskie, warsztaty taneczne),


• aktywizacji fizycznej Słuchaczy (gimnastyka rehabilitacyjna, ogólno-ruchowa, gimnastyka mózgu, pływanie, turystyka),


• edukacji w zakresie języków obcych (lektoraty),


• inspirowania twórczości Słuchaczy i możliwości jej zaprezentowania w Kurierze UTW.

THIRD AGE UNIVERSITY Lower Silesia, Poland

Wszystkie powyższe przykłady Dobrych Praktyk z obszaru regionu dolnośląskiego zostały przetłumaczone na język angielski i zaprezentowane w formie wypełnionego formularza opracowanego przez Partnera Projektu DART z Północnej Karelii, nadzorującego realizację prac w Komponencie 3 oraz prezentacji multimedialnej podczas warsztatu przygotowawczego do konferencji tematycznej z zakresu "Edukacji, kształcenia ustawicznego i dostępu do rynku pracy".


SUMMARY OF PROPOSALS FOR GOOD PRACTICES IN THE THEME "EDUCATION, LIFE-LONG LEARNING AND JOB MARKET"